Project

LT-verwarming

In dit project worden de belangrijkste aspecten van lage temperatuur (LT) verwarmingssystemen voor de tuinbouw in kaart gebracht. Zo komen de verschillende mogelijkheden voor het verlagen van de watertemperaturen aan bod: meer buizen, vloerverwarming of luchtverwarming en de betekenis daarvan voor ‘ketelhuizen’. Bijvoorbeeld warmte op basis van een ketel met WKK, op basis van een warmtepomp met of zonder WKK of op basis van geothermie. Doorgaans worden stookinstallaties efficiënter wanneer de benodigde watertemperaturen die daarbij gebruikt worden, lager kunnen worden gekozen.

Doelstelling

De tuinbouw kan relatief gemakkelijk gebruik maken van lage temperatuurverwarming. Doorgaans betekent dit dat er meer verwarmend oppervlak in de kas wordt aangebracht. Ook is het mogelijk om met behulp van ventilatoren lucht over een verwarmend oppervlak te blazen. Beide systemen verhogen de kosten in de vorm van vaste, en in het tweede geval ook in de vorm van variabele kosten. Tegenover het gebruik van LT-warmte moeten dus duidelijke kostenvoordelen staan.

Bij een standaardkas met WKK komt dat voordeel tot uiting in een beter condensorrendement naarmate de retourtemperatuur in het verwarmingssysteem lager is. Bij een kas die gebruik maakt van een warmtepomp voor de verwarming, leidt een verlaging van de verwarmingswater temperatuur tot een hogere COP en dus tot een verlaging van het elektriciteitsverbruik. Bij een kas die wordt verwarmd met aardwarmte, leidt een lagere verwarmingswatertemperatuur tot een grotere benuttingsmogelijkheid van ‘gratis’ geothermische warmte. De waarde van een LT-verwarmingssysteem zal dus sterk afhangen van de situatie.

LT-verwarmingssystemen zijn een regelmatig terugkerend onderwerp van discussie onder tuinders en voorlichters. Naar verwachting is er behoefte aan een duidelijk overzicht van de verschillende systemen. In alle gevallen zal het gebruik van fossiele energie afnemen met de verlaging van de gemiddelde verwarmingswater-temperatuur.

Werkwijze

Bij het onderzoek maakt Praktijkonderzoek Plant & Omgeving gebruik van een dynamisch kasmodel. Dit model kan het effect van de precieze uitvoering van het verwarmingssysteem op de voor elk uur van het jaar benodigde watertemperatuur en waterdebiet berekenen. Met deze informatie kunnen de onderzoekers vervolgens de betekenis van zo’n LT-verwarmingssysteem op de uiteindelijke fossiele energiebehoefte doorrekenen. Dit gebeurt voor systemen als vloerverwarming, vergroting van het aantal buizen en luchtverwarmingssystemen en voor de eerder genoemde ‘ketelhuizen’.

In de berekeningen wordt een energiezuinige tomatenteelt als uitgangspunt genomen. Deze teelt is met alle drie de systemen en ‘ketelhuizen’ denkbaar.

Behalve aan de technische en energetische aspecten zal er ook aandacht zijn voor praktische zaken. De mogelijkheid om LT-systemen in te bouwen in bestaande kassen is hiervan een voorbeeld.

Resultaten

De resultaten dragen bij aan meer inzicht in en op gefundeerde wijze richting geven aan de ontwikkeling van LT-verwarmingssystemen in de tuinbouw. Kennisoverdracht naar tuinders toe over de onderzoeksresultaten kan goed via artikelen in de vakpers en presentaties op de Hortifair.