ecoduct

Project

Marktwerking Particulier Natuurbeheer

De ondertekenaars van de Verklaring van Linschoten[1]willen particulier natuurbeheer een extra impuls geven teneinde de EHS te realiseren. Men stelt dat marktwerking gebaseerd op een gelijkwaardige behandeling van partijen die natuur kunnen beheren genoemd particulier natuurbeheer zou kunnen bevorderen. Daartoe zou concurrentie tussen bos- en natuurbeheerders moeten worden gecreëerd waarbij alle beheerders gelijke kansen krijgen. Men denkt daarbij o.m. aan het bij inschrijving in concessie uitgeven van het beheer van natuurgebieden van de overheid.


Doelstelling project

In het regeerakkoord is opgenomen dat SBB een financiele bijdrage van 100 miljoen euro moet leveren ter beperking van het overheidstekort. BBL-gronden zijn bedoeld om de herijkte EHS af te ronden. Een deel van de BBL-gronden zullen worden doorgeleverd, andere geruild of verkocht. De EU heeft aangegeven dat marktwerking bij verkoop en doorlevering de regel moet zijn.

Het ministerie van EL&I geeft in 2012 een grondnota uit, waarin wordt aangegeven of en zo ja welke natuurterreinen en landbouwgronden worden afgestoten naar aanleiding van de recente omslag in het natuurbeleid (o.m. herijking van de EHS).

Uitwerking begrip marktwerking en de toepasbaarheid ervan, dat wil zeggen geef aan waar en op welke wijze meer marktwerking in het natuurbeheer kan  worden gerealiseerd, gegeven de wensen van de overheden voor de functies die zij niet uit handen willen geven.

Evaluatie en beoordeling beoogde vormen van marktwerking, dat wil zeggen geef aan of en in hoeverre van meer marktwerking in het natuurbeleid voordelen voor Rijk en provincies mogen worden verwacht.

Aanpak en tijdspad

Nagaan wat in theorie onder marktwerking wordt verstaan. De overheid dient bij de voorziening van een collectief goed als natuurbehoud de keuze te maken welke van de volgende vier functies zijzelf wenst te vervullen: (1) de overheid bepaalt de omvang van het areaal en de kwaliteit daarvan of laat dat over aan de burger, (2) de overheid bepaalt wie produceert, de overheid zelf of derden, (3) de overheid bepaalt, regelt, de financiering, de overheid financiert zelf of laat dat over aan derden en (4) de overheid bepaalt wie controle uitoefent, zijzelf of derden.

Afhankelijk van de keuze van de overheid kan er marktwerking worden gecreëerd::

  • privatisering, alle functies worden aan de markt overgelaten;
  • aanbesteding en concessie, overheid bepaalt voorzieningen niveau en conroleert, maar laat productie en financiering deels los (concessie voor gaswinning);
  • profijtbeginsel, overheid houdt alle functies vast, maar verhaalt de kosten op de gebruiker (openbaar vervoer) en vouchers, overheid financiert operationele kosten en geeft burger keuzevrijheid (onderwijsvoorziening met studiekeuze door burger).  

Nagaan in hoeverre er sprake is van marktwerking bij het huidige beheer van bos- en natuurterreinen. Bijvoorbeeld in geval van agrariërs die gronden beheren voor TBO’s of bij verkoop van rijksgronden met natuurdoelstellingen (voormalige militaire oefenterreinen, enz.) of bij de deelname aan de functieveranderingsregeling enz..

Nagaan waar/wanneer er marktwerking in het natuurbeleid zou kunnen worden geïntroduceerd.

Resultaten

Op basis van de uitwerking van de probleemstelling kan de opdrachtgever er al dan niet toe overgaan om meer marktwerking in het beheer van bos- en natuur te introduceren. Dat wil zeggen de voorwaarden voor genoemde marktwerking te scheppen.