Project

Naar een klimaatbestendige stad d.m.v. groene en blauwe structuren

Bij lokale en regionale overheden bestaat een groeiende behoefte om bij inrichting en herinrichting van stadswijken rekening te houden met weer en klimaat door bijvoorbeeld de toepassing van groene en blauwe structuren.

De evaluatie van de effecten hiervan vereist bij voorkeur relatief eenvoudige, maar realistische rekenregels, die geschikt zijn om opgenomen te worden in een breder evaluatiepakket. Idealiter is een dergelijk pakket een interactief instrumentarium waarmee opties voor inrichting of herinrichting van de steden en wijken vergeleken en beoordeeld kunnen worden en die de factor weer en klimaat meewegen naast andere beleidsterreinen. Doelstelling van dit project is om hierin te voorzien.

Ruwe, veelal buitenlandse modelberekeningen en recente waarnemingen, onder andere van Wageningen UR in Rotterdam en Arnhem, bevestigen het al langer bestaande idee dat stadsgroen kan bijdragen aan het matigen van hitte in de stad. Ook over water in de stad bestaat het gevoel dat het vooral verkoelend werkt. Maar metingen laten zien dat oppervlaktewater 's nachts ook kan leiden tot verminderde afkoeling van de stad. Effecten van groen en blauw zijn doorgaans bijzonder specifiek en achterliggende fundementele kennis over de werking van stadsgroen en water als verkoelende elementen in de stad ontbreekt. Groene en blauwe structuren kunnen op diverse manieren toegepast worden, bijvoorbeeld als groene daken, gevelbegroeiing of stadsparken met vijvers. Ook groene en blauwe ruimte buiten de stad zou hitte in de stad kunnen matigen. Door het ontbreken van de benodigde kennis staat de effectiviteit van de verschillende opties niet vast. De tot nu toe veelal anekdotische kennis is ontoereikend om mogelijke effecten goed te verklaren en te kwantificeren. Dit staat een optimaal ontwerp van een stad of wijk in de weg. Daar komt nog bij dat groene en blauwe structuren ook een rol spelen in de waterbalans en de luchtkwaliteit. Het ligt voor de hand zulke effecten in de ontwerpfase van een stad of wijk zo goed mogelijk mee te nemen. Maar een geschikt en betrouwbaar instrumentarium dat behulpzaam kan zijn bij het zoeken naar een optimale toepassing van groene en blauwe structuren ontbreekt. Dit project zal een deel van de wetenschappelijke kennisleemte opvullen.

Beoogd resultaat

  • Rekenregels en zo mogelijk een instrumentarium om effecten van stadsgroen en water op weer en klimaat in de stad te kwantificeren.

  • deelname aan projecten waarbij het te ontwikkelen instrumentarium of de rekenregels worden ingezet
  • advisering op het gebied van stadsklimaat en verdere uitbreiding van het professioneel netwerk naar meer (lagere) overheden, stadplanners, architecten en GGD’s.
  • zo mogelijk presentaties voor marktpartijen, zoals de VNG of het bij het IPO of individuele lagere overheden
  • wetenschappelijke en populairwetenschappelijke artikelen en rapporten (auteur, coauteur) presentaties op wetenschappelijke congressen zo mogelijk media-aandacht 

Fasering:  Ontwerp meetstrategie: 2010 Data-analyse voor kennisopbouw en modelontwikkeling: 2010-2012 Modelontwikkeling: 2011-2012 Modelevaluatie: 2012-2013 Gevoeligheidsstudies: 2012-2013 Ontwikkeling rekenregels en zo mogelijk een daarop gebaseerd interactief instrumentarium: 2012-2013 Interactie met marktpartijen: 2010-2013

De resultaten van de geplande studies zullen zoveel mogelijk in publicaties worden vastgelegd en via workshops, congressen, vergaderingen en advisering worden uitgedragen. Voorbeelden hiervan zijn de klimaateffectatlas (klimaateffectatlas.wur.nl) en DPL® (www.ivam.nl). In KvK verband is een werkpakket speciaal ingericht voor communicatie met stakeholders. Hierbinnen wordt de behoefte van stakeholders aan onderdelen van beleidsevaluatieinstrumenten gepeild en vindt terugkoppeling van resultaten plaats. Voor een breed publiek aansprekende resultaten zullen we via het internet en zo mogelijk via media-aandacht over het voetlicht proberen te brengen.

Werkwijze

De activiteiten binnen deze studie behelzen een combinatie van waarnemingen, data-analyse en modellering. Ze sluiten aan op het Kennis voor Klimaat project “Climate proof cities” (CPC) en een aantal andere projecten die in de periode 2010-2013 uitgevoerd worden zoals: Heatstress in the city of Rotterdam; Future Cities

Waarnemingen en data-analyse:
Met behulp van hightech bakfietsen, trams, randstadrail en  vliegtuigen worden gedetailleerde mobiele (temperatuur)metingen uitgevoerd. Daarnaast worden ook continue metingen uitgevoerd op vaste weerstations in stedelijk gebied. Mogelijk zullen ook metingen van  verdamping en turbulentie in de stad worden gedaan. Zulke specialistische waarnemingen zijn nog schaars. Ze zijn echter onmisbaar voor een juiste evaluatie van adaptatiemaatregelen en leveren belangrijke achtergrondinformatie voor de ontwikkeling van rekenregels. De gecombineerde data zullen gebruikt worden voor:

  • analyse invloed groen/blauwe structuren op het stadsklimaat in combinatie met de interpretatie via modelstudies
  • ontwikkeling van eenvoudige, fysisch onderbouwde rekenregels ter verbetering van modellen en voor de ontwikkeling van een interactief instrumentarium
  • toetsing van de modellen en rekenregels of het instrumentarium 

De modellering zal zich richten op wijk- en stadsniveau. Het huidige project zal vooral gebruik maken van een model dat het stadsklimaat simuleert op de schalen van wijken en steden tot regio’s en is geschikt om klimatologische interacties tussen stad en platteland te bestuderen.

Publicaties