Project

Next level mestverwaarding

De Nederlandse veehouderij produceert niet alleen hoogstaande producten zoals vlees en zuivel, maar ook een andere waardevolle grondstof: mest (SER Commissie Nijpels, 2016; NL Next Level, 2017). Dierlijke mest van een goede kwaliteit is met name van groot belang in het sluiten van kringlopen, in perspectief van een klimaatvriendelijke, circulaire voedselproductie (Technische Briefing Kringlooplandbouw 2e Kamer; WUR 2018).

Dierlijke mest wordt echter nog nauwelijks benut voor hoogwaardige productie van marktwaardige organische bemestingsproducten. In het kader van de NL Next Level propositie Mest: een gouden, groene grondstof hebben 6 bedrijven (Agrifirm, Darling Ingredients, Van Drie Group, FrieslandCampina, ForFarmers en De Heus), samen met WUR, de handschoen opgepakt om tot een transitie rond mest en bemesting te komen. Een transitie van het wegwerken van een overschot aan (drijf)mest naar het opwerken van verse mest (waarin feces van urine aan de bron worden gescheiden wordt) tot waardevolle marktwaardige organische bemestingsproducten en alternatieven voor kunstmest voor afzet in de land- en tuinbouw. Het beeld is dat de huidige praktijk met drijfmest (opslag, transport, aanwending) en kunstmest (productie, aanwending) moet worden uitgefaseerd.

Deze transitie heeft alleen kans van slagen als de op deze manier verwerkte mest een waarde heeft in een markt voor organische bemesting in land- en tuinbouw. Waarde vanuit oogpunt van kwaliteit, en maatwerk vanuit de behoefte van diverse teelten op diverse bodemtypen in binnen- en buitenland. Dat vergt een professionele aanpak op een schaal waarmee deze markt kan worden bediend. Dit is een wezenlijke en majeure transitie met ook een sociaal-economische dimensie, omdat het haaks staat op de mestverwerking die in de afgelopen jaren in de veehouderij is ingesleten door regelgeving en marktketens die zijn ingericht op het reduceren van de mestproblematiek.

Andere blik

Het gaat dus veel verder dan alleen een procestechnische innovatie, maar gaat vooral ook om een andere kijk op mest oogsten door veehouders en organische bemesting door akker- en tuinbouwers; en daarmee op een andere inrichting van de mestketen met mogelijk ook andere actoren. Door de professionele inslag en beoogde schaalgrootte denken deze 6 partners in het consortium een substantiële rol in de transitie te kunnen spelen. Dit vraagt grote inspanningen op wel investerings- als organisatorisch vlak om deze transitie te laten slagen.

Naast een economische waarde verwachten we er ook maatschappelijke baten mee te bereiken, en daarmee het creëren van een beter draagvlak voor dierlijke productie:

  • Reductie van de milieudruk en carbon footprint van onze voedselproductie door minder emissies van broeikasgassen, ammoniak, fijnstof en vooral geur uit opslag, aanwending en verwerking van drijfmest; alsmede minder emissies van broeikasgassen uit productie en aanwending van industrieel kunstmest; extra koolstoffixatie in de bodem bij bemesting met stabiel organisch materiaal uit compostsoorten; en reductie van uitspoeling van nutriënten naar oppervlakte- en grondwater.
  • Verbetering van de biologische bodemkwaliteit als gevolg van een goede kwaliteit organische bemesting met een gunstige verhouding van diverse vezelfracties waaraan water, sporenelementen en microbioom hechten.

Het sluit aan bij een actuele kennisvraag hoe men binnen een economisch rendabel voedselsysteem circulariteit realiseert met gebruik van hernieuwbare grondstoffen en ook significant bijdraagt aan het realiseren van de klimaatdoelen voor de landbouw. Daarbij zal het verdienmodel voor de veehouders verbeteren door een reductie van de kosten voor de afzet van mest, en voor de akker- en tuinbouwers omdat een goede kwaliteit organische mest op de langere termijn een betere bodemkwaliteit en opbrengst geeft.

Hoogwaardig product

Doel van het voorgestelde project is het genereren van voldoende relevante basiskennis (technisch, organisatorisch) voor private investeringen in een dergelijke Next Level Mestverwaarding. Het gaat daarbij dus niet zo zeer om het verder opschalen van de bestaande mestverwerkingscapaciteit, maar wel om het realiseren van een versnelling in de ontwikkeling van een mest-opwerkingscapaciteit voor een marktvraag naar duurzame, organische bemestingsproducten in de kringlooplandbouw en hoe we dit (gezamenlijk) zouden kunnen gaan organiseren. We denken daarbij in eerste instantie aan de productie van marktwaardige gekorrelde en gecomposteerde organische bemestingsproducten; met daarnaast minerale producten (geclassificeerd als biobased kunstmest, stikstof aanpak en -efficiency speelt eveneens een cruciale rol in de mestverwaardingsketen) uit de natte restromen, voor aanwending in binnen- en buitenland.

De kernvraag binnen het project zal zijn: Hoe maken we een hoogwaardig bemestingsproduct, dat zich weet te onderscheiden op een ontluikende (en om maatwerk vragende) markt voor organische bodembemesting, met een daarop toegesneden technologie en (organisatorische) aanpak, uit vers geoogste primair gescheiden dierlijke mest die wordt aangeleverd uit daarop ingerichte stalsystemen, in een daarop gespecialiseerde duurzame mestverwaardingsketen. Dit resulteert erin dat in 4 dimensies (zijn tevens de werkpakketten) tegelijkertijd wordt geïnnoveerd om de transitie mogelijk te maken: markt, product, technologie én ketenorganisatie.

Publicaties