Project

Ontwikkeling metapopulatiemodel schelpdierbanken Noordzee

Of en wanneer een schelpdierbank ontstaat hangt af van de aanwezigheid en staat van andere schelpdierbanken, Noordzee-breed. De behoefte aan meer inzicht ten behoeve van beheer is groot. Doel van dit project is het ontwikkelen van een metapopulatiemodel voor mosselen en/of andere commercieel belangrijke schelpdieren in de Noordzee.

Doelstelling

Individuele schelpdierbanken zijn met elkaar verbonden via reproductie. We spreken dan van een metapopulatie: een populatie die bestaat uit een groot aantal subpopulaties. Zo'n metapopulatie heeft een eigen dynamiek die sterk kan afwijken van die van 'normale' homogene populaties. Of en wanneer een schelpdierbank ontstaat hangt af van de aanwezigheid en staat van andere schelpdierbanken, Noordzee-breed. Dit komt voor een belangrijk deel doordat het larvale stadium van veel schelpdieren pelagisch is. Er is dus sprake van dispersie over grote afstand. Ondanks de aanwezigheid van voldoende geschikt habitat kunnen er op bepaalde plaatsen toch geen schelpdierbanken ontstaan. Bij onvoldoende inzicht kan het beheer van schelpdierpopulaties ineffectief zijn. Doel van dit project is het ontwikkelen van een metapopulatiemodel voor mosselen en/of andere commercieel belangrijke schelpdieren in de Noordzee. Daarmee kan het effect van antropogene veranderingen (het verwijderen en/of toevoegen van mosselbanken) op het gehele Nederlands continentaal plat worden bestudeerd.

Resultaten

Voor 2012 zet IMARES in op de uitbouw van een vijftal onderwerpen waarmee reeds ontwikkelde mathematische en visuele modellen en methoden worden uitgebreid. Hierbij is gezocht naar ontwikkelrichtingen die zowel een wetenschappelijke uitdaging vormen, alsook een instrument opleveren dat kan worden ingezet voor beleidsvragen. Deze onderwerpen zijn:

  • Interactie tussen ecologie en economie met visserij als case studie (wetenschappelijk artikel 2012; 2013)
  • Mechanistische Habitatgeschiktheidsmodellen (artikel over relatie vis, benthos en visserij 2013)
  • Effectinschattingen op onbekend terrein (artikel over ‘archetypische cumuleo-ram’ model 2013)
  • Visualisering van ecosystemen in verschillende deelgebieden, inclusief temporele ontwikkelingen van key-indicatoren en menselijke beinvloeding (symposium)
  • Verder onderzoek aan mariene biodiversiteit (meerdere artikelen).

Dit project draagt bij aan een duurzamer beheer van schelpdieren in de Noordzee. Bovendien vergroot het ons inzicht in de milieueffecten van infrastructurele werken op zee. Denk aan offshore windmolenparken, olie- en gasinstallaties en kustwerken. Gepland is een wetenschappelijk artikel en een Nederlandstalige publicatie voor een algemener publiek.

Plan van Aanpak

Fasen project:

  1. Ontwikkeling model
  2. Analyse model
  3. Rapportage
De uitkomsten van het te ontwikkelen model geven inzicht in:
  • het effect van verstoring van individuele schelpdierbanken op de dynamica  van de schelpdierpopulatie als geheel;
  • het cumulatieve effect van meerdere verstoringen, zelfs als die geografisch ver uiteen liggen;
  • de effecten van schelpdierkweek op zee (bijvoorbeeld in windmolenparken) en mosselzaad-invang;
  • het effect van mosselen op 'nieuw' substraat zoals dat ontstaat bij kustwerken of in windmolenparken;
  • de mate waarin compensatie- en natuurgebieden bijdragen aan een gezond Noordzee-breed schelpdierbestand.

Publicaties