Genenbank collecties dier

Genetische diversiteit kan zowel in situ (levend) als ex situ (diepgevroren) in stand worden gehouden. CGN ondersteunt en stimuleert zowel het in situ als het ex situ behoud van genetische diversiteit bij landbouwhuisdieren.

In de database van de genenbank voor landbouwhuisdieren kunt u zelf zoeken op diersoort en ras.

zoeken in de database

CGN beheert anno 2010 genenbankcollecties van runderen, varkens, paarden, schapen, geiten, honden en pluimvee. Zowel zeldzame rassen als veelgebruikte, commerciële rassen zijn vertegenwoordigd in de genenbank. Op twee locaties worden collecties sperma, embryo’s, eicellen en lichaamscellen/DNA opgeslagen in vloeibare stikstof.

Doelstellingen genenbank

  • Zeldzame rassen veiligstellen door opslag van genetisch materiaal in de genenbank. Met het beschikbare genenbankmateriaal moet het mogelijk zijn een ras te kunnen reconstrueren wanneer dat nodig/wenselijk is.
  • Het fokkerijbedrijfsleven stimuleren om een back-up op te slaan van niet-zeldzame, commerciële populaties in de genenbank
  • Gericht uitgeven van genetisch materiaal uit de genenbank ter ondersteuning van de fokkerij van zeldzame rassen, in geval van calamiteiten of voor onderzoeksdoeleinden. Genenbankmateriaal kan worden ingezet wanneer genetische problemen in populaties vóórkomen of voor het toevoegen van unieke genen aan bestaande populaties.

Welke diersoorten in de genenbank?

Runderen, schapen, varkens, geiten, kippen en paarden hebben de hoogste prioriteit. Deze soorten zijn van belang voor de (toekomstige) voedselproductie en een groot aantal rassen van deze soorten heeft een belangrijke cultuurhistorische waarde. Daarnaast werkt CGN mee aan de instandhouding van genetische diversiteit bij kleinere diersoorten die (in het verleden) ook direct gerelateerd zijn aan de landbouw. Wilde (niet-gedomesticeerde) biodiversiteit valt buiten het werkterrein van CGN.

Aantal rassen/lijnen per diersoort in de genenbank (2019)
Diersoort #Rassen #Donoren #Doses Bemonsterings jaren
Eend 3 67 1,591 2011-2013
Gans 1 11 102 2013-2014
Geit 6 83 6,627 2005-2015
Hond 7 19 612 1988-2012
Kip 31 270 18,780 1985-2009
Konijn 8 62 1,957 2014-2015
Paard 10 208 3,875 1979-2017
Rund 22 6,326 252,190 1966-2017
Schaap 11 337 31,641 2001-2015
Varken 33 767 21,895 1995-2017

Wat voor soort genetisch materiaal in de genenbank?

Deze keuze hangt af van:

  • De precieze doelstelling van de opslag van genetisch materiaal
  • De technische mogelijkheden om succesvol in te vriezen en/of om individuen te kunnen regenereren met materiaal uit de genenbank
  • De medewerking van fokkers, organisaties en andere praktische en organisatorische factoren die de efficiëntie en effectiviteit van de genenbank beïnvloeden

In veel gevallen is opslag van sperma een voor de hand liggende optie, omdat het invriezen van sperma bij de meeste diersoorten goed mogelijk is en omdat sperma vrij eenvoudig weer kan worden gebruikt. Voor de kleinste rassen wordt naast sperma ook een aantal embryo’s opgeslagen om indien nodig een ras sneller en vollediger te kunnen regenereren. Opslag van embryo’s is vergeleken met sperma echter wel duurder. De opslag van eicellen (naast sperma) biedt de mogelijkheid om in de toekomst alle combinaties nog te kunnen maken, maar invriezen van eicellen is niet voor alle diersoorten mogelijk.

Per diersoort wordt gekeken wat de meest effectieve manier is om de genenbankdoelstellingen te realiseren.

Gebruik van genenbankmateriaal

Aanvragen voor gebruik van materiaal uit de genenbank kunnen worden ingediend bij CGN. Het gebruik moet een duidelijke bijdrage leveren aan de instandhouding van een ras of nodig zijn om specifieke fokkerijdoelstellingen binnen een populatie te realiseren. Ook kan gebruik van materiaal uit de genenbank een meerwaarde hebben in specifieke onderzoeksprojecten.

CGN hanteert een aantal uitgiftecriteria. Voordat tot uitgifte wordt overgegaan stemt CGN altijd af met de betrokken rasverenigingen of fokkerijorganisaties. Bovendien is voor een deel van de collectie een embargoperiode van toepassing voordat gebruik is toegestaan (afspraak met de oorspronkelijke eigenaar).

Zoeken naar genenbank materiaal

In de database van de genenbank voor landbouwhuisdieren kunt u zelf zoeken op diersoort en ras.

Conservation planner

CGN heeft in samenwerking met de Stichting Zeldzame Huisdierrassen een rekenprogramma (conservation planner) ontwikkeld. Het is een rekenblad in Microsoft Office Excel indeling, waarmee berekend kan worden hoeveel genetisch materiaal (sperma en/of embryo’s) opgeslagen moet worden in een genenbank om een succesvol behoud en eventueel herstel van een populatie mogelijk te maken.

Video

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan