Project

Behoud van levende populaties van zeldzame rassen

Het levend bewaren van zeldzame Nederlandse dierrassen (in vivo of in-situ conservering) realiseert drie doelstellingen van het conserveren van genetische diversiteit: 1) het biedt mogelijkheden voor ontwikkeling van nieuwe agrarische activiteiten en van streekproducten, 2) het levert een bijdrage aan het onderhoud van agro-ecosystemen en 3) het houdt het levende Nederlandse culturele erfgoed zichtbaar.

Ons land kent ongeveer 70 dierrassen die hier ontwikkeld zijn. Op dit moment hebben deze rassen geen plaats meer in de fokprogramma’s van de hoogproductieve rassen waarmee op grote schaal voedsel wordt geproduceerd. De oorspronkelijke rassen, die een belangrijk deel van de genetische variatie binnen hun diersoort vertegenwoordigen, worden op kleine schaal ingezet, in specifieke en vaak extensieve bedrijfsomstandigheden, voor de ontwikkeling van streekproducten, voor natuurbeheer en voor hobby-doeleinden.

Doel

Professioneel levend bewaren van de zeldzame Nederlandse dierrassen

Werkwijze

In internationale monitorings- en informatiesystemen worden gevuld worden en ontsloten voor gebruik. De data worden verzameld in samenwerking met de SZH of komen beschikbaar uit onderzoek (genotypische data). Fokprogramma’s worden uitgewerkt in samenwerking met de rasverenigingen. Software wordt ontwikkeld waarmee fokprogramma’s geïmplementeerd worden.

Resultaten

  • Een actueel overzicht van de grootte en de karakteristieken avn de populaties van Nederlandse zeldzame rassen van landbouwhuisdieren.
  • Een overzicht van de fenotypische en genetische karakterisering van de zeldzame dierrassen.
  • Fokprogramma’s voor zeldzame dierrassen die afgestemd zijn op het gebruik en die de rentabiliteit van het ras verhogen.
  • Software ter ondersteuning van de fokprogramma’s.

Gerealiseerde producten 2018

  • De Europese/mondiale database EFABIS/DAD-IS is door CGN voorzien van de meest recente gegevens over de landbouwhuisdierrassen in Nederland. De populatieomvang van de Nederlandse runderrassen is geactualiseerd, en tevens opgenomen in een een leaflet die in één oogopslag laat zien hoe het er voor staat met de Nederlandse runderrassen (http://edepot.wur.nl/424251/)
  • Genetische karakterisering van Nederlandse lijnen van Landvarkens met behulp van SNP data toonde aan dat genetische diversiteit verloren is gegaan na consolidatie van diverse lijnen van Landvarkens in Nederland. Geadviseerd wordt om lijnen veilig te stellen in de genenbank alvorens over te gaan tot consolidatie.
  • Middels het door het LNV gefinancierde project “Paraplubestand en rasbepaling via DNA-analyse” is in samenwerking met de SZH een DNA-test ontwikkeld die kan aantonen of een rund met (deels) onbekende stamboom tot één van de zeldzame Nederlandse dubbeldoel runderrassen behoort. Op basis van de uitslag kan worden besloten om een dergelijk dier te registreren in een stamboek. De DNA-test in de praktijk geïntroduceerd (www.wur.nl/dnarund/).
  • Diverse rasverenigingen zijn geadviseerd over hun fokprogramma en over het behoud van genetische diversiteit binnen het ras, na gedetailleerde analyse van stambomen en simulaties (Nederlands Trekpaard, Groninger Blaarkop, Zwartbles, Mergellander, Veluws Heideschaap, Heidekoe.
  • Het sturingsprogramma om populaties na te bootsen in de computer zodat verschillende vormen van genetisch beheer kunnen worden gesimuleerd (GenManSim) is uitvoerig getest en geperfectioneerd; De software om inteelt te minimaliseren, of te beperken en tegelijkertijd te selecteren voor verbetering (Gencont) is geoptimaliseerd en aangepast, en kan nu ook DNA-informatie verwerken.

Publicaties