Project

De betekenis van tuinparken in een stedelijke omgeving

‘Ons Buiten’ is opgericht als volkstuinvereniging in 1928 en bevindt zich sinds 1959 als siertuinvereniging op de huidige locatie in Voordorp in de Voorveldse polder (gemeente Utrecht). Oorspronkelijk lag het tuinencomplex vrij aan de rand van de stad. In de jaren `80 heeft de stadsuitbreiding het complex ingehaald en nu ligt het midden in de nieuwe wijk Voordorp. De stad is als het ware om de tuin heen gegroeid. De vraag van ‘Ons Buiten’ is hoe voorkomen kan worden dat de gemeente Utrecht deze tuinen laat verdwijnen ten gunste van woningbouw. Daartoe moet de functie van het complex in de stad duidelijk worden gemaakt. Ons Buiten ziet educatie en communicatie richting de eigen leden, de buurt en andere belanghebbende partijen als een cruciaal element bij het beantwoorden van deze vraag.

tuinparken1.jpg

In opdracht van de Siertuinvereniging Ons Buiten in Utrecht en de landelijke organisatie voor hobbytuinders AVVN voerden de onderzoekers Noor van der Hoeven en Derk Jan Stobbelaar van Wageningen Universiteit en studenten van Hogeschool Larenstein een onderzoek uit naar de overlevingskansen van tuinparken, waarvan er in Nederland honderden zijn. De onderzoekers keken naar de functies die tuinparken voor de gebruikers, omwonenden en voor milieu en landschap kunnen hebben.

Zij  concluderen dat er om een tuinenpark te laten overleven, het niet alleen toegankelijk en aantrekkelijk moet zijn voor de gebruikers, maar ook voor de omwonenden en andere burgers. In hun onderzoeksrapport 'De meerwaarde van tuinparken’ laten zij zien hoe een vereniging van een tuinenpark de overgang tot stand kan brengen naar een door gemeentebesturen gemakkelijker geaccepteerd maatschappelijk gewenst park.

Veranderingsproces

De eerste stap in een veranderingsproces van tuinparken bestaat uit een inventarisatie van wat een park nu te bieden heeft en wat de mogelijkheden zijn. Essentieel hierbij is om zowel leden als omwonenden en de politiek continu te informeren over het veranderingstraject en hen erbij te betrekken. Als mensen hun eigen wensen of belangen terug zien komen in het veranderingstraject of alleen al het gevoel hebben ergens bij betrokken te worden, is de kans op draagvlak groter en daarmee ook de kans op overleving.

De maatschappelijke waarden van een tuinenpark liggen op ecologisch, sociaal en cultuur vlak. Daarom moet worden gemeten wat het tuinenpark kan betekenen op deze drie vlakken. Zo kan een tuinenpark een ecologische functie hebben bijvoorbeeld vanwege het voorkomen van veel verschillende soorten planten of dieren, zoals salamanders. Het kan een sociale functie hebben, bijvoorbeeld doordat mensen elkaar hier kunnen ontmoeten. Voor het veranderingsproces moet in kaart worden gebracht in hoeverre het park openbaar is, of er is voorzien in informatie over de toegang van het park, wanneer het toegankelijk is, wat er te beleven valt, wat nog meer zou kunnen, of het veilig is? Tenslotte kan het park een culturele functie hebben, doordat het bijvoorbeeld de geschiedenis van het landschap toont, zoals de intact gebleven sloten- en kavelstructuur van een oude polder.

Bekijk hieronder de video's van RTV Utrecht over 'Buurt in beweging' - Tuinpark Ons Buiten:

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Afronding

Mei 2006

Download

Opdrachtgever

Vereniging van Amateurtuinders “Ons Buiten”, Utrecht

Projectcoördinatie

Leerstoelgroep Rurale Sociologie / Wetenschapswinkel - Derk Jan Stobbelaar

Uitvoering

Noor van der Hoeven (Leerstoelgroep Educatie en Competentiestudies)
Derk Jan Stobbelaar (Leerstoelgroep Rurale Sociologie)

Begeleidingscommissie

Evert Blom, Jil Vermeulen en Ans Hobbelink - Ons Buiten
Christiaan Pfeiffer en Ad Woudstra - Van Hall Larenstein Velp
Ilja Slager en Jan Hoekstra - Van Hall Larenstein Deventer
Francis Flohr - AVVN

Financiering

Wetenschapswinkel Wageningen UR
Vereniging van Amateurtuinders “Ons Buiten”, Utrecht
AVVN