Aquatische wormen als visvoer

Promotie

Aquatische wormen als visvoer

De productie van aquatische wormen op organische veilige reststromen kan sterk bijdragen aan een duurzame bio-economie doordat eiwitten en vetten uit de reststromen (bijvoorbeeld uit voedingsindustrieën) terug worden gewonnen en opnieuw toegepast kunnen worden als eiwitrijk diervoeder.

Promovendus mr. B (Bob) Laarhoven
Promotor prof.dr.ir. CJN (Cees) Buisman
Copromotor dr.ir. BG (Hardy) Temmink
dr. HJH (Hellen) Elissen
Organisatie Wageningen University, Sub-department of Environmental Technology
Datum

vr 15 december 2017 11:00 tot 12:30

Locatie Aula, gebouwnummer 362
Generaal Foulkesweg 1
362
6703 BG Wageningen
0317-483592

Opwaarderen van industriële reststromen met behulp van waterwormen

De productie van aquatische wormen op organische veilige reststromen kan sterk bijdragen aan een duurzame bio-economie doordat eiwitten en vetten uit de reststromen (bijvoorbeeld uit voedingsindustrieën) terug worden gewonnen en opnieuw toegepast kunnen worden als eiwitrijk diervoeder.

Met ongeveer 8% groei per jaar is de mondiale aquacultuurproductie (kweken van vis) een van de sterkst groeiende productiesectoren. De vraag naar grondstoffen is nog nooit zo hoog geweest en grondstofprijzen stijgen en de winning oefent steeds meer druk uit op de resterende natuurlijke voedselbronnen. Het gebruik van vismeel en visolie in de aquacultuur is een groot probleem.

Alternatieve grondstoffen om de eiwitten en vetten uit vismeel en visolie te vervangen vindt men vooral in de vorm van planten en algenconcentraten maar dit leidt tot een sterke “food-feed competitie”. Voor carnivore (vleeseters) vis zoals de zalm, forel en tonijn is alleen een gedeeltelijk vismeel vervanging mogelijk.

Hier kunnen aquatische wormen, in het bijzonder blackworms (Lumbriculus variegatus), een rol vertegenwoordigen als vervanging van deze eiwitten (en gedeeltelijk vetten) uit vismeel. Omdat aquatische wormen zich onderaan de voedselketen bevinden, voeden zij zich als opportunisten met mengsels van bacteriële, dierlijke en plantaardige aard en zijn ze mede daardoor ook goed te kweken met verschillende laagwaardige reststromen uit de (voedings)industrie.

Voedselconversie van verschillende productie dieren, Voer is uitgedrukt in kg drooggewicht. Bron: Universiteit Wageningen
Voedselconversie van verschillende productie dieren, Voer is uitgedrukt in kg drooggewicht. Bron: Universiteit Wageningen

Het terugwinnen van eiwitten met behulp van lagere diersoorten zoals aquatische wormen (of meelwormen zoals in onderstaand plaatje) is een efficiënt proces. Wormen zijn net zoals insecten klein en koudbloedig waardoor hun respiratie en hun uitstoot van koolstofdioxide ook lager ligt dan voor de grotere warmbloedige productiedieren. Op basis van de voeder-efficiëntie en relatief lagere CO2-uitstoot is het gebruik van wormen om eiwitten terug te winnen uit afvalstromen een juiste keus met een milieubesparend karakter.

Broeikasgassenuitstoot per eiwitproductie voor verschillende productiedieren.  Bron: UN Food and Agriculture Organisation
Broeikasgassenuitstoot per eiwitproductie voor verschillende productiedieren. Bron: UN Food and Agriculture Organisation
Lumbriculus variegatus Bron: Wetsus
Lumbriculus variegatus Bron: Wetsus

Wetsus heeft op dit moment met succes een wormen-reactorsysteem ontwikkeld waarmee de wormen op een unieke manier gecontroleerd gekweekt kunnen worden op verschillende reststromen uit de voedingsindustrie. Een opschalingsproef in samenwerking met het bedrijfsleven blijft nog even uit maar kan antwoord geven of het wormen-reactorsysteem en de afzetmark echt klaar zijn voor deze duurzame vismeelvervanger “the blackworm”.