Alumnibijeenkomst

KLV Impuls: Nieuwe technieken in de plantenveredeling - maandag 20 maart 2017

Aanleiding voor deze Impuls is een Tweede Kamer debat op 2 februari jl. over nieuwe veredelingstechnieken. We beginnen met twee korte inleidingen van René Smulders, WUR Plant Breeding en Bert Lotz, WUR Agrosystems Research. Smulders geeft een overzicht van deze nieuwe technieken en laat zien hoe plantenveredeling daarmee sneller en preciezer kan worden uitgevoerd. Lotz vat samen wat deze technieken voor kansen bieden ter verduurzaming van de landbouw en gaat in op het maatschappelijk debat en ontwikkelingen in de politiek. Na deze aftrap is er volop ruimte voor debat onder leiding van Sijne van der Beek.

Organisator Universiteitsfonds Wageningen
Datum

ma 20 maart 2017 19:00 tot 22:00

Locatie Impulse, gebouwnummer 115
Stippeneng 2
6708 WE Wageningen
0317 48 28 28

Verslag

Op maandag 19 april werd de KLV Impuls met als onderwerp ‘Nieuwe technieken in de plantveredeling’ georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomst zijn verschillende nieuwe plantveredelingstechnieken besproken door René Smulders (WUR Plant Breeding), gevolgd door een korte uiteenzetting door Bert Lotz (WUR Agrosystems Research) van de ethische,
sociale en economische vraagstukken die deze ontwikkelingen oproepen. De focus van de discussie was met name het sturen van het maatschappelijk debat, en de rol die de WUR hierin zou moeten innemen. Het debat werd succesvol geleid door Syne van der Beek (Manager innovatie CRV).

De avond begon met een introductie van de huidige innovatie in plantveredelingstechnieken, door René Smulders. Deze technieken worden met name ontwikkeld met een focus op verhoogde precisie en versnelling van de teeltcyclus. Smulders lichtte drie technieken uit: cisgenese; genome editing; en vroege bloei. Cisgenese betreft het toevoegen van een nieuw gen, zoals een resistentiegen dat de plant beschermt tegen specifieke ziekten. Genome editing slaat op het maken
van een (kleine) aanpassing in het DNA van een plant, met als doel specifieke ziekten uit te schakelen. De vroege bloei-methode betreft het verplaatsen van een natuurlijk gen uit een kruisbare soort in een plant met een langdurige groeicyclus, waardoor deze cyclus versneld wordt. Wanneer de gewenste kruising is bereikt wordt het toegevoegde gen uitgeselecteerd, zodat de uiteindelijke plant genetisch niet afwijkt van een plant die wel een lange teeltcyclus heeft doorlopen. Smulders
concludeert dat de nieuwe veredelingstechnieken plantwetenschappers in staat stellen tot snelle en precieze teelt. Dit is ook interessant voor kleinere en onderbezette gewassen. Het onderscheid tussen genetisch gemodificeerde en niet-genetisch gemodificeerde gewassen wordt met nieuwe technieken echter steeds minder duidelijk.

Na deze uiteenzetting ging Bert Lotz in op de implicaties voor het maatschappelijk debat omtrent plantveredeling. Duurzame landbouw hangt af van drie factoren: goede omstandigheden van bodem, water en atmosfeer; goed plantmateriaal; en goede landbouwpraktijken. De discussie rondom duurzame landbouw zou dus ook op deze combinatie van factoren gestoeld moeten zijn. Ethische vraagstukken spelen een grote rol in het debat over GMOs. Hierin wordt een onderscheid
gemaakt tussen de consequentiële en utilitaristische ethiek, waarin kosten en baten centraal staan; en de deontologie, waarin de focus ligt op kwesties zoals de intrinsieke waarde van leven; de rol van de mens als schepper; en keuzevrijheid. Andere vragen die naar boven komen in het debat zijn de eventuele nieuwe risico’s die de nieuwe technieken met zich meebrengen; machtsverhoudingen op basis van patenten; het voorbijgaan aan ecologische principes; en de kosten die je maakt als je
bepaalde technieken níét gebruikt. De onderzoeksgroep van Lotz gaat op verzoek graag het gesprek aan met organisaties die zich met dit debat bezighouden, zoals Aseed en GroenLinks.

Een aantal punten die naar voren kwamen in de discussie achteraf waren het belang van agriculturele innovatie om het hoofd te bieden aan globale concurrentie; het verschil tussen ‘Den Haag’ meekrijgen en maatschappelijke draagkracht creëren; en het belang van kleine bedrijven bij toegang tot plantveredelingstechnieken door lage technische kosten. Er werd geconcludeerd dat het GMO-debat op veel fronten een hellend vlak is. Zo werd cisgenese beschreven als “een slimme truc om GMOs acceptabel te maken”, en werd de link gelegd tussen genetische modificatie bij planten (de publieke opinie is nog tamelijk verdeeld) en dieren (absolute no-go). Sijne van der Beek vatte de kern van het debat als volgt samen: welke rol moet Wageningen innemen in het maatschappelijk debat rondom nieuwe veredelingstechnieken, en áls hier voor Wageningen een rol ligt weggelegd als promotor, hoe krijgen we de mensen dan mee? Smulders en Lotz waren het eens over de waarde
die nieuwe veredelingstechnieken kunnen toevoegen aan het ontwikkelen van gewassen die bijvoorbeeld meer ziekte-resistent zijn. De rol van de Wageningen Universiteit ligt dan in het begrijpelijk maken van de materie en het aanreiken van genuanceerde informatie, zodat mensen zelf
een oordeel kunnen vormen.

Sprekers

dr. René Smulders, WUR Plant Breeding

dr. Bert Lotz, WUR Agrosystems Research

Sijne van der Beek, PhD en Manager Innovation bij CRV

Programma

19.00 Ontvangst met koffie en thee
19.30 Achtergrondschets René Smulders en Bert Lotz, dialoog onder leiding van Sijne van der Beek
21.00 Netwerkborrel en napraten
22.00 Einde