Living together in a world of extended-spectrum cephalosporin resistance: molecular snapshots of a complex epidemiology

Promotie

Living together in a world of extended-spectrum cephalosporin resistance: molecular snapshots of a complex epidemiology

Promovendus Apostolos Liakopoulos
Promotor prof.dr. DJ (Dik) Mevius
Copromotor dr. HE (Hilde) Smith
Copromotor dr. Michael S.M. Brouwer
Organisatie Utrecht University
Datum

do 30 november 2017 12:45

Locatie Utrecht University Academiegebouw

Korte samenvatting

Op basis van de huidige gegevens is geschat dat in 2050 wereldwijd het aantal doden ten gevolge van antibioticaresistentie kan oplopen tot 10 miljoen per jaar! Dat zal dan tot een vermindering van het Bruto Nationaal Product (BNP) van 2% tot 3,5% kunnen leiden. De bedreiging die antibioticaresistentie vormt staat dan ook in de top-vijf van factoren van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) die de gezondheid van de mens beïnvloeden.

De breed-spectrum cefalosporines zijn zeer belangrijke antibiotica voor de behandeling van ernstige humane bacteriële infecties. Als gevolg van het overmatige gebruik in de humane en veterinaire geneeskunde, is een mondiale toename waarneembaar van bacteriën die resistent zijn voor deze antibiotica bij zowel mensen, landbouwhuisdieren en gezelschapsdieren.

Het mechanisme dat ervoor zorgt dat deze bacteriën resistent worden is een enzym dat beta-lactam antibiotica zoals penicillines afbreekt. Omdat deze enzymen ook beta-lactams met een extended spectrum zoals de cefalosporines onwerkzaam maken, worden ze extended-spectrum beta-lactamasen of ook wel ESBLs genoemd. Kenmerkend voor de ESBLs is dat ze overdraagbaar zijn tussen bacteriën. Dat betekent dat de mogelijkheden voor verspreiding onbegrensd zijn. Naast de verspreiding van mens tot mens, kunnen deze ESBLs ook worden overgedragen van dieren naar mensen, en omgekeerd. Het is daarom van essentieel belang om gegevens te verzamelen om de afkomst van ESBLs bij mens en dier en de verspreiding goed in kaart te brengen en interventies te formuleren om deze bedreiging voor de gezondheid in te perken.

Het onderzoek dat in dit proefschrift wordt gepresenteerd draagt bij aan het inzicht in de opkomende trends van bacteriën die resistent zijn tegen breed-spectrum cefalosporines van humane en veterinaire afkomst, de verspreiding tussen mensen en dieren en de complexiteit van hun epidemiologie. Dit is nodig om een inschatting te kunnen maken in welke mate dieren bijdragen aan het voorkomen van zulke resistente bacteriën die bij mensen worden gevonden. Het DNA dat codeert voor de ESBLs is tot in detail in kaart gebracht in stammen uit mensen, de voedselketen en dieren. Het onderzoek liet zien dat de verspreiding ten dele verklaard wordt doordat de bacterie zelf wordt overgedragen, maar deels ook door overdracht van delen van het DNA van de bacterie. De verspreiding wordt vooral bepaald door dier-, en mensbewegingen, handel in dierlijke producten, onvoldoende hygiëne en antibioticagebruik.

frontcover_Apostolos.jpg