Activiteit

Plantenveredeling voor het MKB

Hoe houd je je als dynamisch plantenveredelingsbedrijf in de plantensector goed staande? Hoe zorg je ervoor dat je als veredelingsbedrijf toekomstbestendig bent en blijft?

Organisator Wageningen Plantenveredeling, Wageningen Plant Research
Datum

do 22 november 2018 12:00 tot 18:00

Locatie Forum, gebouwnummer 102
Droevendaalsesteeg 2
102
6708 PB Wageningen
0317–482160
Zaal/kamer C0763, 7e verdieping

Nieuwsgierig naar het antwoord? Kom dan op 22 november as. naar de MKB-dag plantenveredeling van Wageningen University & Research (WUR) en de experts van Plant Breeding praten u bij en beantwoorden al uw vragen.

Ook vertelt een aantal ervaringsdeskundigen uit het MKB over hun samenwerking met ons èn wat dit hen heeft opgeleverd. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland is aanwezig en informeert u over subsidiemogelijkheden.

Het belooft dus een interessante middag te worden. Zet de datum vast in uw agenda, en meldt u aan via de registratiebutton hiernaast.

Programma

12.00 – 13.00 uur Ontvangst met broodjes en welkom
13.00 – 13.15 uur ‘Veredeling: van groene vingers naar computerogen?’ Introductie door prof.dr. Richard Visser, professor en hoofd Plant Breeding
13.15 – 13.35 uur ‘Ik zie, ik zie wat jij niet ziet…’, dr. Gerard van der Linden
13.35 – 13.55 uur ‘Sterker door merkers’, dr.ir. Anne-Marie Wolters
14.00 – 14.30 uur Koffie-/theepauze
14.30 – 14.50 uur ‘CRISPRt u al?’, dr.ing. Jan Schaart
14.50 – 15.10 uur ‘Er is méér dan alleen een mooie buitenkant’, dr.Arnaud Bovy
15.10 – 15.30 uur ‘Nu hoor je het eens van een ander’. De heren Wim Balder van EcoTulips BV en Johan van Straaten van Kwekerij Stadsweiden presenteren hoe en waarom zij bij Plant Breeding van WUR zijn terechtgekomen en wat dit hun bedrijf heeft opgeleverd.
15.30 – 15.45 uur Tineke Schavemaker van RVO vertelt over de subsidiemogelijkheden die de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland biedt voor het financieren van onderzoek door WUR.
15.45 – 16.00 uur Koen Pelgrom, Breeding Accell, presenteert waarom en hoe Schoneveld Breeding B.V. samen met drie andere MKB-bedrijven de krachten bundelden.
16.00 – 16.15 uur Vragen en afsluiting
16.15 – 18.00 uur Borrel en netwerken

Introductie van de onderwerpen

‘Veredeling: van groene vingers naar computerogen?’

Introductie en historisch overzicht door prof. dr. Richard Visser

Veredeling van planten gewassen is een vrij jonge tak van sport. Toch is er al veel bereikt in de laatste 150 jaar sinds de wetten van Mendel zijn ontdekt. Veel uitdagingen liggen in het verschiet waarbij de veredeling een belangrijke rol kan spelen om een bijdrage te leveren aan het oplossen van die problemen. Van alle 300.000 plantensoorten die er bekend zijn wordt slechts een relatief klein deel gebruikt door de mens (ca 300) en de 4 grootste landbouwgewassen gebruiken tezamen bijna het gehele beschikbare landbouwareaal. De komst van nieuwe technieken brengt precisie-veredeling binnen handbereik en zal de veredeling van allerlei gewassen significant gaan veranderen in de toekomst. Dit soort methoden maakt het zelfs mogelijk om ook de kleinste, zgn. wees-gewassen genetisch te verbeteren.

‘Ik zie, ik zie wat jij niet ziet!’

Fenotyperen van planten door dr. Gerard van der Linden

Veredeling draait om selectie van planten met de juiste eigenschappen. Veel eigenschappen waar we voor willen veredelen zijn echter complex: goede opbrengst tijdens droogte kan komen door diepere wortels, of aangepaste verdamping, veranderd watertransport, verandering van waterhuishouding in de plant, en nog veel meer. Er zijn tegenwoordig veel technieken voorhanden waarmee we naar veel van die eigenschappen kunnen kijken die bijdragen aan hogere opbrengst. We kunnen o.a. verdamping volgen, we kunnen direct naar fotosynthese kijken, en bladoppervlak en ontwikkeling van het bladerdak van dag tot dag volgen. Deze presentatie geeft een overzicht van de mogelijkheden die dergelijke fenotyperingstechnieken bieden voor de veredeling.

‘Sterker door merkers’

Merker-gestuurde veredeling door dr. ir. Anne-Marie Wolters

Fenotypische variatie wordt voor een groot gedeelte bepaald door genetische variatie. Met DNA-merkers die nauw gekoppeld zijn aan gewenste eigenschappen kan selectie en veredeling sneller en efficiënter plaatsvinden. Zo kan al op zaailingniveau geselecteerd worden op eigenschappen die pas bij volwassen planten meetbaar zijn. Eigenschappen die door één gen bepaald worden zijn het gemakkelijkst te selecteren, maar voor meerdere genen of eigenschappen kan eenvoudig een combinatie van merkers gebruikt worden. Doordat de kosten voor het bepalen van de DNA-sequentie van een gewas steeds lager worden, is het ook voor kleinere gewassen haalbaar om DNA-merkers te vinden die gekoppeld zijn aan gewenste eigenschappen. In deze presentatie wordt een aantal voorbeelden gegeven van DNA-merkerontwikkeling en -toepassingen, zoals veredeling op ziekteresistenties.

‘CRISPRt u al?’

Gerichte mutagenese in planten door dr. ing. Jan Schaart

In de plantenveredeling wordt continue gezocht naar bronnen met nieuwe genetische variatie. Nieuwe genetische variatie kan ook gecreëerd worden door planten met bijvoorbeeld röntgen- of gammastraling te bestralen of door planten te behandelen met mutagene chemische middelen, zodat willekeurig mutaties worden geïnduceerd in het DNA van de plant. Deze zogenaamde mutatieveredeling wordt sinds het begin van de vorige eeuw succesvol toegepast en heeft geleid tot gewassen met belangrijke nieuwe eigenschappen, zoals pitloze vruchten, nieuwe variatie in bloemkleur en dwerggroei (tarwe, rijst). Traditionele mutatieveredeling heeft echter een aantal nadelen, zoals de noodzaak van het generen van grote populaties gemutageniseerde planten waarin vervolgens planten met gewenste mutaties moeten worden gezocht; een slechte toepasbaarheid in polyploïde gewassen; en de aanwezigheid van veel ongewenste mutaties. In deze presentatie wordt uitgelegd hoe in mutatieveredeling met CRISPR-Cas heel gericht en zorgvuldig mutaties kunnen worden aangebracht in het DNA van planten. Aan de hand van een aantal voorbeelden wordt getoond hoe met CRISPR-Cas eenvoudig variëteiten met nieuwe eigenschappen kunnen worden gemaakt.

‘Er is méér dan alleen een mooie buitenkant!’

Het belang van inhoudsstoffen voor plant én mens

Planten maken een scala aan inhoudsstoffen om zich te verweren tegen ziekten en plagen, om zich aan te passen aan veranderende klimaatomstandigheden en om te zorgen dat ze aantrekkelijk zijn voor bestuivers en vruchteneters, zodat hun zaden goed verspreid worden. Die inhoudsstoffen zijn niet alleen belangrijk voor de plant, maar ook voor de mens. Zij bepalen niet alleen het uiterlijk en de fitness van de plant, bloem of vrucht, maar dragen ook bij aan de smaak, nutritionele waarde en de houdbaarheid van het eindproduct. Sommige plantaardige inhoudsstoffen kunnen zelfs gebruikt worden voor de productie van belangrijke medicijnen of dienen als grondstof voor bio-based producten, zoals benzine of bioplastics. In het plantenveredelingsonderzoek van WUR wordt geprobeerd de metabole routes die leiden tot de productie van interessante inhoudsstoffen te ontrafelen en de sleutelgenen die hiervoor verantwoordelijk zijn op te sporen voor nieuwe toepassingen in de veredeling.