Promovendus Maarten de Jong: 'Méér Building with Nature'

Promotie

Promovendus Maarten de Jong: 'Méér Building with Nature'

Samen werken aan nieuwe kansen voor de natuur in de Noordzee. Promovendus Maarten de Jong, die vrijdag 8 april 2016 promoveert, deed onderzoek naar de ecologische effecten van diepe zandwinning. Hoe heeft hij zijn promotieonderzoek ervaren?

Promovendus Maarten de Jong
Promotor prof.dr. HJ (Han) Lindeboom
Copromotor prof. dr. P Hoekstra
dr. M.J. Baptist
Organisatie Wageningen University
Datum

vr 8 april 2016 13:30 tot 15:00

Locatie Aula, gebouwnummer 362
Generaal Foulkesweg 1
362
6703 BG Wageningen
0317-483592

De Nederlandse overheid versterkt de Nederlandse kust tegen erosie met behulp van kustsuppleties met een jaarlijks volume van 12 miljoen m3. Zand uit de Noordzee wordt op het strand gebracht waardoor het verbreed en het kustfundement en de duinen worden verstevigd. De gebruikelijke zandwindiepte is twee meter maar voor de aanleg van Maasvlakte 2, een havenuitbreiding van de Rotterdamse haven waar 220 miljoen m3 voor gebruikt is, werd gekozen voor zandwingebieden die tot een diepte van twintig meter reiken. De benodigde oppervlakte van de zandwinput werd hierdoor 10 keer zo klein.

Tijdens mijn stages heb ik duikend en snorkelend onderzoek gedaan en telde ik bijvoorbeeld vissen tussen de wortelstokken van mangroven, in zeegrasvelden en het koraalrif in Indonesië en op Curaçao. Nu moest ik vertrouwen op de meetapparatuur, meetgegevens en de multibeam opnames van de waterdiepte
Maarten de Jong, promovendus

Van koraalrif naar Noordzee

Het type veldwerk voor zijn promotieonderzoek was nieuw voor Maarten. “Tijdens mijn stages heb ik duikend en snorkelend onderzoek gedaan en telde ik bijvoorbeeld vissen tussen de wortelstokken van mangroven, in zeegrasvelden en het koraalrif in Indonesië en op Curaçao. Nu moest ik vertrouwen op de meetapparatuur, meetgegevens en de multibeam opnames van de waterdiepte. Het veldwerk in de Noordzee is echt specialistisch werk en het kostte heel wat energie en aandacht om zoveel mogelijk data boven water te krijgen.”

Dataverzameling op zee

Maarten is op pad gegaan met een boomkorvisser om in de zandwinput en de omgeving de visstand in kaart te brengen. Voor het verzamelen en het uitwerken van vissamples vroeg hij PhD-collega’s en oud-studiegenoten mee. “Als je buiten de zandwinput vist kun je de opbrengst snel verwerken maar in de zandwinput zit heel fijn materiaal en je vindt er soms oude veenpakketten en stenen”. Zelfs voor visspecialisten van IMARES met veel ervaring was vissen in de zandwinput een nieuwe ervaring. Naast het visonderzoek zijn er ook samples verzameld van bodemorganismen die in en op de bodem leven en zijn er sediment samples verzameld en geanalyseerd.

Het herstel van het bodemleven bij een kleine zandwindiepte waar een 2 meter dikke zandlaag is weggehaald duurt 4-6 jaar. Bij een stijging van de zandwindiepte neemt de hersteltijd waarschijnlijk toe.  2.5 jaar na de zandwinning werden er spectaculaire stijgingen van de biomassa van bodemdieren en vis waargenomen. De soortensamenstelling veranderde ook significant. Het herstel van Maasvlakte 2 zandwinput naar de oorspronkelijke situatie zal waarschijnlijk tientallen jaren in beslag nemen.

Zandwinstrategie zorgt voor goede afweging

In figuur 1 is te zien waar tot nu toe zandwinning heeft plaatsgevonden in het Nederlandse deel van de Noordzee. “De kaart laat duidelijk zien dat het belangrijk is om na te denken over zandwinstrategie, er zijn namelijk al veel locaties waar zandwinning heeft plaatsgevonden. Het is belangrijk om van te voren te weten wat de effecten zijn voor het onderwaterleven en de beste afweging te kunnen maken.” Maarten heeft op basis van de verzamelde ecologische kennis ontwerpregels opgesteld voor toekomstige zandwinning die de opbrengst kan verhogen en de beïnvloedde oppervlakte kan verkleinen en waarbij men vooraf weet welke effecten te verwachten zijn.

Samen werken aan kansen voor natuur

Ook na zijn promotieonderzoek kiest Maarten weer voor de toegepaste wetenschap. “Ik wil weer gaan werken aan projecten die passen in het straatje van ‘Building with Nature’.  Bij de uitvoer van civieltechnische projecten werk ik nu bij Arcadis samen met hydrodynamische specialisten. Zij richten zich op waterstroming en ik bekijk de ecologische effecten.  Zo werken we samen aan kansen voor de natuur, en kiezen we de beste oplossingen. Als natuurliefhebber heb je de plicht om de natuur te beschermen.  Mensen hebben de natuur ook nodig om te ontspannen, door de omgeving gevarieerd te houden, zorg je voor een toename van ons leefplezier .”