afscheidsrede

Vrijheid en zelfontplooiing maakt Nederlander gelukkiger dan inkomen

Voor inwoners van het rijke Nederland bevordert meer inkomen of een hoger bruto binnenlands product het welzijnsniveau nauwelijks. Daarentegen is het geluksgevoel wel te verhogen met bevordering van het gevoel van vrijheid en de mogelijkheden voor zelfexpressie. Dat zegt prof. Gerrit Antonides, hoogleraar Economie van consumenten en huishoudens bij zijn afscheid van Wageningen University op 7 juli.

Organisator Wageningen University, Leerstoelgroep Economie van consumenten en huishoudens
Datum

do 7 juli 2016 16:00 tot 18:00

Locatie Aula, gebouwnummer 362
Generaal Foulkesweg 1
362
6703 BG Wageningen
0317-483592

In Nederland en andere rijke landen zouden de overheden er goed aan doen niet te trachten het inkomen van de burgers, of het bruto binnenlands product, te bevorderen, maar hun gevoel van vrijheid en zelfexpressie. Het bevorderen van niet-materialistische waarden helpt het geluksgevoel een handje. Niet-tastbaar goed omvat bijvoorbeeld de participatie van burgers met bijbehorende beslissingsbevoegdheden. Maar het geluksgevoel stijgt ook door de keuzemogelijkheden voor het individu te vergroten, bijvoorbeeld door minder regels op te leggen. Ook werkt inkomensgelijkheid geluksbevorderend, evenals een ongedwongen ingevoerde, gelijkere taakverdeling van mannen en vrouwen in het huishouden. “De overheid moet daartoe niet stevige stimuleringsmaatregelen nemen, maar hier en daar een subtiel duwtje geven,” adviseert prof. Antonides.

Ook zou de overheid er goed aan doen de duurzame leefwijze te bevorderen, om de eenvoudige reden dat consumenten duurzamere consumptie een prettiger gevoel oplevert. “Daarbij hoort bijvoorbeeld dat het labelen van groene producten zou moeten worden omgekeerd: Label de niet-duurzame producten, zodat het duurzame product de standaard is in plaats van de afwijking”, zegt prof Antonides. “Immers, niet duurzame consumptie wekt een gevoel van spijt en schuld op en het voorkomen van negatieve emoties weegt voor de consument zwaarder dan het beleven van positieve gevoelens.”

Geluksgevoel

Meer geluk voor de consument is naast duurzame consumptie ook te verkrijgen via niet-materialistische zaken als deelname aan betaalde arbeid of vrijwilligerswerk, medezeggenschap in de huishouding, cocreatie (samen met producenten producten ontwikkelen) en crowdsourcing (meedoen aan advisering of investering in ondernemingen). Belangrijk aspect is de constatering dat ervaringen of belevingen meer bevorderlijk zijn voor geluk dan bezit. Zo werkt het delen van gereedschappen, een auto of andere weinig gebruikte ‘handige’ goederen gunstiger op het gemoed, dan het zelf aanschaffen hiervan. Het maken van een cruise is om die reden positiever dan louter de aanschaf van een bootje. Wel dienen de belevingsprikkels in de loop van de tijd intenser te zijn om hetzelfde effect te verkrijgen, maar tegelijk neemt met het vorderen van de leeftijd het aspiratieniveau weer af. Goede adviseurs voor een keuze uit de belevingsmogelijkheden zijn leeftijdgenoten of ouderen met verhalen over hun ervaringen, de zgn. customer reviews.

Conferentie Behavioural insights in Research and Policy making

Bij gelegenheid van het afscheid van prof. Gerrit Antonides is er van 8-10 juli de IAREP/SABE 2016 Conference (International Association for Research in Economic Psychology) in Hof van Wageningen met ruim 250 onderzoekers en beleidsmakers. Een van de keynote speakers is de Amerikaanse onderzoeker Cass Sunstein (Harvard University), eertijds adviseur van president Obama, en vermaard op het gebied van economische besluitvorming en consumentenpsychologie. Sunstein verbindt overheidshandelen met wat burgers en consumenten zelf denken. Hij houdt de Herbert Simon lecture op vrijdag 8 juli 11.00-12.00 uur.