10 vragen en antwoorden over quinoa telen in Nederland

Veelgestelde vragen

10 vragen en antwoorden over quinoa telen in Nederland

Wat is quinoa? Hoe teel je dit gewas in Nederland? En wat levert het op? Wereldwijd blijft de vraag naar quinoa toenemen. Met de komst van nieuwe rassen kan het van oorsprong Zuid-Amerikaanse gewas nu ook in Europa geteeld worden. Op deze pagina vindt u 10 vragen en antwoorden over de teelt van quinoa.

Wat is quinoa?

Quinoa (kien-wa) is een oud gewas en kent zijn oorsprong in het Andes gebied in Zuid-Amerika. In Bolivia en Peru wordt relatief veel verbouwd. In Nederland is quinoa ook wel bekend als gierstmelde. Gierstmelde (Chenopodium quinoa) behoort tot de familie van de ganzevoetachtigen en is sterk verwant aan het onkruid melganzevoet. Ook is het gewas nauw verwant aan spinazie.

Quinoa is geen graan. Maar wordt wel een pseudograan genoemd. Een pseudograan is een dicotyl gewas dat op dezelfde manier geteeld wordt als graan. Ook worden de zaden op dezelfde manier gebruikt.

Kun je in Nederland quinoa telen?

Ja, dat kan. Begin jaren negentig van de vorige eeuw heeft Wageningen University & Research (WUR) onderzoek gedaan naar de teeltmogelijkheden. Hieruit kwam naar voren dat quinoa goed groeit in Nederland. Wel is er extra aandacht nodig voor onkruidbestrijding en de oogst. Begin deze eeuw zijn nieuwe rassen veredeld die beter zijn aangepast aan de Noordwest Europese klimaatomstandigheden. Dit heeft de mogelijkheden voor de teelt van quinoa in Europa vergroot.

Wordt er in Nederland biologisch geteeld?

De laatste twintig jaar wordt er op kleine schaal quinoa biologisch geteeld in Nederland. De prijs voor biologische quinoa is bijzonder hoog. Het kan voor biologische bedrijven interessant zijn de teelt van dit gewas te overwegen. Sinds 2014 wordt er ook niet-biologisch geteeld in Nederland.

Welke quinoarassen kun je in Nederland verbouwen??

WUR heeft drie rassen ontwikkeld die niet bitter ziijn (bijna saponinevrij): Atlas, Riobamba en Pasto. De meest bekende zijn Atlas en Pasto. Atlas is een wat langer en meer bladerrijk ras en levert daardoor een vrij massaal gewas met een goede onkruidonderdrukking. Pasto is een wat korter ras met kleinere bladeren en is hierdoor een meer open gewas. Niet alleen opbrengst, maar ook de kwaliteit en het tijdstip van afrijpen spelen een rol bij de keuze voor het juiste ras. De rassen worden door Dutch Quinoa Group in Nederland vermarkt. Zij bepalen ook elk jaar hoeveel quinoaproductie nodig is om aan de vraag te voldoen.

Wanneer zaai en oogst je?

Quinoa kan gezaaid worden van eind maart tot begin mei. Het oogsttijdstip is afhankelijk van het weer tijdens het groeiseizoen, het ras en het zaaitijdstip. Meestal wordt het gewas geoogst tussen eind augustus en eind september.

Hoe oogst je quinoa?

Dit gewas kan geoogst worden met dezelfde combine waarmee ook granen, graszaad en andere gewassen worden gemaaid en gedorst. De afstelling van de combine (zeven, lucht, trommel etc.) dient wel te worden aangepast op de grootte van het zaad. Het zaad is fijn (duizendkorrelgewicht 2-3) en ongeveer even groot als graszaad.

Hoe bestrijd je onkruid?

Onkruidbestrijding bij de teelt van quinoa is lastig. Er zijn nog geen gewasbeschermingsmiddelen toegelaten waardoor de bestrijding alleen op mechanische wijze kan worden uitgevoerd. Omdat het kiemplantje vrij kwetsbaar is, is eggen niet aan te bevelen. Zaaien op een rijenafstand van 25 cm of ruimer biedt mogelijkheden om te schoffelen. Door enkele keren te schoffelen is het onkruid tussen de rijen goed te bestrijden. Daarnaast dient het onkruid in de rij handmatig verwijderd te worden voor het sluiten van het gewas.

Welke ziektes komen bij quinoa voor en hoe kun je die het beste bestrijden?

Bekend is dat er verschillende schimmelziekten kunnen voorkomen, zoals Pythium, Botrytis, Perenospora en Sclerotinia. Het optreden van de schimmels is afhankelijk van de weersomstandigheden en het geselecteerde ras. De meest voorkomende schimmelziekte is valse meeldauw (Perenospora farinosa). De meeste rassen zijn hier in meer of mindere mate gevoelig voor. Valse meeldauw veroorzaakt vergeling en vroegtijdige afsterving van de bladeren.

Er zijn (nog) geen fungiciden toegelaten en de genoemde schimmelziekten zijn dus niet met gewasbespuitingen te bestrijden. Het is belangrijk hier rekening mee te houden bij de rassenkeuze.

Hoe bemest je quinoa?

Quinoa is een gewas dat behoefte heeft aan voldoende stikstof en kali. Afhankelijk van de bodemtoestand is een bemesting van 120-180 kg N per hectare nodig om een hoge opbrengst te halen. Daarnaast dient er ook voldoende kali beschikbaar te zijn. Hoeveel is nog niet bekend en is één van de aandachtpunten bij het teeltonderzoek dat WUR uitvoert.

Hoeveel ton levert een hectare quinoa op?

Vanuit het verleden is bekend dat quinoa in Nederland een opbrengst kan halen van 2-3 ton per hectare. Dat was echter met de oude rassen. Hoe de drie nieuwe rassen zullen presteren onder het Nederlandse klimaat is onbekend.

Wat zijn de economische perspectieven?

Quinoa staat in Nederland ook wel bekend als een superfood. Het pseudograan bevat een hoog gehalte aan eiwitten, essentiële aminozuren en is rijk aan mineralen en vitaminen. Mede hierdoor neemt de vraag naar dit product toe. Op dit moment zijn Bolivia, Peru en Ecuador de grootste exporteurs. Ze exporteren voornamelijk naar Amerika, Frankrijk, Nederland, Duitsland, Canada, Israël, Brazilië en Groot-Brittannië (FAO). Voorlopig is er niet voldoende aanbod voor de wereldwijde vraag. Hierdoor zijn de prijzen sterk gestegen en is de teelt van het gewas economisch interessant. Dit gaat waarschijnlijk veranderen zodra er ook buiten Zuid-Amerika quinoa geteeld gaat worden. Over een aantal jaren zal de marktprijs naar verwachting dalen, maar waarschijnlijk blijft het een aantrekkelijk financieel saldo blijven opleveren.