Blauwtong in Europa

Nederland werd in 2006 verrast door besmettingen met blauwtongvirus serotype 8 (BTV8). Vanaf 2009 zijn er in Nederland geen nieuwe besmettingen met blauwtongvirus geconstateerd. In 2015 dook in Frankrijk na jaren van afwezigheid in Noordwest-Europa hetzelfde serotype BTV8 op.

De afgelopen jaren was het betrekkelijk rustig rondom blauwtong in Europa. Zo werd, mede door een massale vaccinatie, blauwtong serotype 8 teruggedrongen tot Sardinië en Corsica en een enkel eiland voor de kust van Turkije. Vele Europese landen waren tot halverwege 2014 dan ook weer officieel vrij van blauwtong. Op dat moment beperkte het blauwtongprobleem zich tot Spanje met serotype 1 en 4, en Zuid-Italië (inclusief Sicilië) met serotypen 1, 2, 4, 9, en 16.

Serotype 4
In de zomer van 2014 werd Griekenland opgeschrikt door een introductie van blauwtong serotype 4. Deze uitbraak verspreidde zich razendsnel over de Balkan. In december 2014 waren Kroatië, Hongarije en Slowakije inmiddels bereikt. Tot dat moment waren er op de Balkan alleen uitbraken met blauwtong serotype 9. In Spanje verspreidde serotype 4 zich opnieuw noordwaarts in het gebied waar de bekende Afrikaanse verspreider van blauwtongvirus, de knut C. imicola voorkomt, terwijl serotype 1 redelijk goed werd bedwongen.

Varianten
De varianten van serotype 4 in West- en Oost-Europa zijn niet verwant aan elkaar. Dit blijkt uit de analyse van het virusgenoom. De variant op de Balkan is nooit eerder beschreven en blijkt te zijn samengesteld uit meerdere onderdelen (genoomsegmenten) van eerder gevonden blauwtongvirussen. Dit is een fenomeen dat bekend staat als reassortment of genetic shifting en komt bijvoorbeeld ook voor bij het influenzavirus. Verontrustend is dat blauwtongvirus serotype 4 op de Balkan wordt verspreid door knuttensoorten, zoals C. obsoletus, die ook in Noordwest-Europa voorkomen.

Virus bestand tegen milde winter
In 2015 werd serotype 4 opnieuw in verschillende Balkanlanden gemeld. Dit betekent dat deze variant, net als blauwtongvirus serotype 8, kan overwinteren in gebieden met een gematigd klimaat en redelijk strenge winters. In het najaar van 2015 werden ook Slovenië en Oostenrijk met dit blauwtongvirus bereikt. De kans bestaat dat verdere verspreiding tegengehouden wordt door de heuvels en bergen rondom het huidige besmette gebied net als toentertijd het geval was voor serotype 9, maar of dit geruststellend is???

Verontrustende situatie in Frankrijk
Zeer verontrustend is de huidige situatie in Frankrijk. In augustus 2015 werd daar opnieuw blauwtongvirus serotype 8 aangetoond. Het bleek om hetzelfde virus te gaan als blauwtongvirus serotype 8 dat in augustus 2006 voor het eerst werd aangetoond in Limburg. Dit virus veroorzaakte de gigantische uitbraak in 2006 en 2007 over heel Noordwest-Europa. Waarschijnlijk heeft er gedurende een aantal jaren op een zeer laag niveau virusverspreiding plaatsgevonden in Frankrijk. De toename van het percentage onbeschermde herkauwers - door nieuw geboren dieren en stoppen met vaccinatie - is blijkbaar voldoende om opnieuw virusverspreiding aan het licht te brengen. Inmiddels strekt het besmette gebied zich uit van de Middellandse Zee tot voorbij Parijs. De zeer beperkte hoeveelheid vaccin voor serotype 8 is in Frankrijk ingezet om export van dieren te handhaven.

2016?
De laatste week van november daalde de temperatuur in centraal Frankrijk sterk. De verwachting is dan ook dat verdere verspreiding van blauwtong serotype 8 door de kou tot stilstand is gekomen. Wat 2016 zal brengen is nog onduidelijk. Vele landen beraden zich over de situatie en wat te doen ter voorbereiding op 2016.

Restrictiezones blauwtong maart 2014 en november 2015

BTV_mrt2014_nov2015.jpg