hout

Project

Gevolgen legale houthandel voor lokale bevolking in Ghana

Een internationaal verdrag over handel in legaal geproduceerd hout tussen de Europese Unie en Ghana moet illegaal gekapt hout uit dit land gaan weren. Wageningen UR onderzoekt de gevolgen van het verdrag voor het levensonderhoud van lokale gemeenschappen.

De Europese Unie wil illegale houtkap aanpakken door vrijwillige partnerschapsovereenkomsten te sluiten met houtexporterende landen. In 2008 was Ghana het eerste land dat zo’n verdrag ondertekende. De overeenkomst is bedoeld om legaal gekapt hout te promoten en zo duurzaam bosbeheer te bevorderen. De Europese Unie maakt momenteel de weg vrij om alleen legaal geproduceerd hout en houtproducten uit Ghana op haar markt te accepteren. Deze veranderingen raken zowel de grote houtbedrijven als families op het Ghanese platteland. Hoewel het verdrag formeel erkent dat de overeenkomst mogelijk gevolgen heeft voor het levensonderhoud van lokale gemeenschappen, hebben de ondertekenende partijen hier nog weinig aandacht aan besteed. Wageningen UR Centre for Development Innovation is ingeschakeld om de overwegingen van illegale houthakkers zichtbaar te maken. Voor een genuanceerder kapbeleid kijkt zij naar mogelijkheden om het bestuur in de sector te verbeteren en de kundigheid van Ghanese organisaties te vergroten.

Houtkap in Ghana

In Ghana verdwijnen de bossen in snel tempo. Dit komt vooral door het oogsten van hout. Het gaat dan om commerciële houtkap voor de export en voor de interne markt, waarvan zo’n 80% illegaal gebeurt. Veel mensen werken in de houtindustrie; naar schatting doen 135.000 tot 200.000 dat illegaal. Onrechtmatig hout kappen zonder vergunning of toezicht berooft het Afrikaanse land weliswaar van haar bossen, maar is tegelijkertijd een belangrijk middel van bestaan van duizenden plattelandsgezinnen. Met dit drie jaar durende project onderzoeken Nederlandse en Ghanese wetenschappers de mogelijke effecten van het verdrag op de lokale bestaansmiddelen. Het project moet onder meer beleidsadviezen opleveren voor de EU, de Nederlandse overheid en de belanghebbenden in Ghana.

Betere dialoog

In acht gemeenten in Ghana brengen de wetenschappers een betere dialoog op gang tussen de getroffenen van het verdrag en beleidsmakers. De gemeenten liggen in de High Forest Zone, een gebied waar het meeste (illegaal) hout wordt gekapt. Samen met Tropenbos International worden de dialogen op lokaal niveau vertaald naar beleidsdialogen op nationaal niveau. De Wageningse onderzoekers hebben intussen 15 lokale bemiddelaars getraind. Ze zijn in dienst van de Ghanese bosdienst en leiden bijeenkomsten van belangengroepen op lokaal en nationaal niveau. Samen met de houtindustrie, overheid, traditionele gezagsdragers, vertegenwoordigers van de lokale gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en donoren gaan de onderzoekers ook na welke sociale garanties voor de lokale gemeenschappen moeten worden weerspiegeld in de nieuwe illegale houtkapregelgeving. Om de uiteindelijke resultaten uit Ghana in een breder verband te kunnen plaatsen, komt er een vergelijkbaar project in Indonesië.