Invloed van windmolens op het gedrag van zeehonden

Impact story

Invloed van windmolens op het gedrag van zeehonden

Volgens zeehondenexpert Sophie Brasseur weten we al best veel over de aanwezigheid en bewegingen van zeehonden in de Noordzee. Maar het allerbelangrijkste waar zij samen met andere onderzoekers graag snel meters op maakt, is zien of en hoe dieren als gevolg van grote veranderingen reageren. Wat zijn bijvoorbeeld de consequenties van de enorme opschalingsplannen van wind op zee voor de populatie zeehonden? Met de kennis van nu kan hier niet goed op worden geanticipeerd.

In vergelijking met andere mariene diersoorten weten veel minder mensen dat in de Noordzee ook zeehonden leven. Zeehonden worden vooral met de Wadden en de kustgebieden geassocieerd.

Op dit moment kunnen we alleen via data zo goed mogelijk beschrijven wat we zien, dus tijdens het heien; gedragsveranderingen. Belangrijk is ook om erachter te komen wat de effecten zijn van in bedrijf zijnde windparken op zeehonden.
Sophie Brasseur, onderzoeker bij Wageningen Marine Research

Zenderonderzoek

Al 20 jaar maakt Brasseur de leefgebieden en migratieroutes van zeehonden op de Noordzee zichtbaar, onder andere voor de overheid en de windenergiesector. Dit gebeurt door zenderonderzoek, zodat individueel gedrag en het gebruik van de ruimte via geografische posities en duikgegevens vastgelegd wordt.

GPS Zenderdata verzameld tussen 2004 en 2017 laten zien dat grijze  zeehonden (blauw) en gewone zeehonden (oranje) een groot deel van hun tijd in de Noordzee doorbrengen.
GPS Zenderdata verzameld tussen 2004 en 2017 laten zien dat grijze zeehonden (blauw) en gewone zeehonden (oranje) een groot deel van hun tijd in de Noordzee doorbrengen.

Afwijkend gedrag zeehonden tot vijftig kilometer vanaf heilocatie

Ook wordt onderzoek gedaan naar de effecten van onderwatergeluid op zeehonden tijdens het heien van de turbinemasten in zee. Met hun relatief laagfrequent gehoor horen zeehonden dit lawaai op een grote afstand. Tot op vijftig kilometer buiten de heilocatie wordt afwijkend gedrag van zeehonden geregistreerd. Dat is veel verder dan de reacties gemeten bij bruinvissen, die bekend staan als gevoelig voor geluid.

Verstoringen door geluid kan naast stress ook betekenen dat de dieren minder foerageren of langere trektochten naar voedselgebieden moeten maken. "Hier hebben we nog niet zoveel kennis van. Op dit moment kunnen we alleen via data zo goed mogelijk beschrijven wat we zien, dus tijdens het heien; gedragsveranderingen. Belangrijk is ook om erachter te komen wat de effecten zijn van in bedrijf zijnde windparken op zeehonden", aldus Brasseur.

De Nederlandse zeehond als topmodel voor onderzoek

Mede door de grote hoeveelheid bij Wageningen Marine Research bestaande zenderdata blijkt de zeehond een ideaal instrument voor modelleringsonderzoek, en daarmee voor scenario's voor de langetermijneffecten van wind op zee. Hiermee kan individueel gedrag worden gemeten. Daarnaast is er door de jaarlijkse tellingen ook een enorme database over de populatieontwikkeling van zeehonden, zodat mogelijk een link gelegd kan worden met de overleving op lange termijn.

Met behulp van financiering door zowel een NWO-onderzoeksfonds als de windsector werken onderzoekers Sophie Brasseur en Geert Aarts aan een individual-based model. Dat gaat gebruikt worden om scenario's te maken over de impact van een stevig veranderend Noordzeelandschap op zeehonden. Ook zal het model worden vertaald om de effecten van de kleiner wordende leefgebieden van zeehondensoorten in het Noordpoolgebied, door terugtrekkend zee-ijs te kwantificeren.

Lees verder: