Japanse duizendknoop - Wat kun je eraan doen?

Japanse duizendknoop - Wat kun je eraan doen?

Japanse duizendknoop (Fallopia japonica) wordt tot de meest invasieve exoten gerekend. Is de plant eenmaal gevestigd, dan is hij zeer moeilijk weer weg te krijgen. Door zijn sterke groeikracht worden inheemse plantensoorten verdrongen. De sterke wortelstokken en stengels van de Japanse duizendknoop zijn in staat om schade te veroorzaken aan gebouwen, leidingen en wegen. Hoe kunnen we verspreiding voorkomen en aangetroffen planten bestrijden?

Hoe herken je Japanse duizendknoop?

Klik op de onderstaande afbeeldingen en bekijk de kenmerken van deze invasieve plant.

Wat moet je doen als je Japanse duizendknoop aantreft?

Voor kleine groeiplaatsen (<1 m²):

  1. Probeer de plant te verzwakken door de stengels meerdere keren per groeiseizoen af te knippen. Voer de stengels en plantenresten af in de grijze bak (restafval).
  2. Probeer de uitlopers heel secuur te verwijderen, zonder dat er wortels achterblijven.
  3. Eventueel kan een wettelijk toegestaan onkruidbestrijdingsmiddel toegepast worden aan het einde van het groeiseizoen (september).
    Zie onder bij Bestrijding

Voor grote groeiplaatsen (>1 m²):

  1. Breng als terreinbeheerder in kaart waar de plant voorkomt.
  2. Zorg ervoor dat deze plekken niet worden meegenomen in het reguliere maaibeheer, vanwege het risico op verdere verspreiding.
  3. Maai de plekken waar de planten voorkomen vaker per seizoen en voer het maaisel af naar een gecertificeerd composteerbedrijf.
  4. Controleer en reinig kleding en machines na werkzaamheden.
  5. Combineer verschillende bestrijdingsmethoden.
  6. Monitor en evalueer de bestrijdingsmethoden en pas deze zo nodig aan.
    Zie onder bij Bestrijding

Lees meer over de Japanse duizendknoop:

Herkomst - waar komt Japanse duizendknoop vandaan?

Japanse Duizendknoop (Fallopia japonica) komt oorspronkelijk uit Japan, China, Taiwan en Korea. De plant is door Philipp Franz von Siebold ingevoerd als tuinplant. Hij was een arts die in dienst van Nederland in 1823 naar Japan was vertrokken. Vanuit de Hortus in Leiden heeft de soort zich verspreid over Nederland en de rest van Europa. In Nederland is de soort pas na 1950 op grote schaal gaan verwilderen door het storten van tuinafval met plantenresten en inmiddels komt de soort in vrijwel heel Nederland voor.

Verspreiding - Hoe verspreidt Japanse duizendknoop zich?

In het voorjaar groeien vanuit de wortelstokken in korte tijd veel, dicht bij elkaar staande stengels met een groot bladoppervlak. Afhankelijk van de standplaats kunnen de stengels 2 tot 3 m hoog worden. Tegen de winter sterven de bovengrondse delen van de plant weer af.

Verspreiding via wortelstokken

Vegetaties van Japanse duizendknoop bestaan voornamelijk uit vrouwelijke planten die door het ontbreken van stuifmeel geen zaden vormen. De verspreiding van Japanse duizendknoop vindt dan ook voornamelijk lokaal plaats via wortelstokken.

Verspreiding door de mens

Menselijk handelen vormt het grootste risico voor de verspreiding van de soort over grotere afstanden. Denk hierbij aan het verslepen van wortel- en stengelfragmenten door machinaal maaien, of transport van grond waarin zich nog delen van wortelstokken en stengels bevinden. Komen deze fragmenten op een andere locatie in of op de grond terecht, dan groeien daar weer nieuwe planten uit.

Risico's - Kan Japanse duizendknoop kwaad?

Japanse duizendknoop kan op verschillende manieren overlast veroorzaken.

Verdringen inheemse soorten

Door de snelle groei en het gesloten bladerdek van Japanse duizendknoop worden inheemse plantensoorten verdrongen. Ook het aantal soorten ongewervelde dieren neemt af in door duizendknoop gedomineerde vegetaties.

Schade aan gebouwen, leidingen en wegen

De sterke wortelstokken en stengels van Japanse duizendknoop kunnen schade veroorzaken aan gebouwen, leidingen en infrastructuur. Ook oevers en taluds worden instabieler door verdringing van de ondergroei, vooral in de winterperiode als de bodem onbedekt is.

Waardedaling vastgoed

Door te investeren in de aanpak van Japanse duizendknoop kan mogelijk voorkomen worden dat de situatie in Nederland vergelijkbaar wordt met die in Engeland. Daar zijn de problemen zo groot geworden, dat er sprake is van waardevermindering van bouwkavels en vastgoed als de soort wordt waargenomen.

Extra kosten

De aanwezigheid van Japanse duizendknoop betekent extra kosten voor beheerwerkzaamheden, zoals kosten voor monitoring, voorlichting personeel, bestrijding en nazorg. Extra kosten kunnen ook zitten in voorzorgmaatregelen om verdere verspreiding te voorkomen zoals het schoonmaken van machines, reinigen van grond, controleren van grond op aanwezigheid van Japanse duizendknoop etc.

Preventie - Kun je verspreiding voorkomen?

Preventie is de beste en meest kosteneffectieve aanpak van Japanse duizendknoop.

Als er werkzaamheden zijn op, of in de buurt van plekken waar Japanse duizendknoop staat, zorg dan dat er geen wortel- of stengelfragmenten worden verspreid waardoor nieuwe haarden kunnen ontstaan. Controleer en reinig kleding en machines na de werkzaamheden. Voorkom dat grond getransporteerd wordt waarin zich mogelijk nog delen van wortelstokken en stengels bevinden. Afvoer van ‘verontreinigde’ grond moet zorgvuldig gebeuren, langs vooraf vastgestelde routes.

Hergroei van Japanse duizendknoop in een wegberm na het wegfrezen van de bovenlaag.
Hergroei van Japanse duizendknoop in een wegberm na het wegfrezen van de bovenlaag.

Bestrijding - Wat is de effectiviteit van bestrijdingsmethoden?

Er zijn verschillende bestrijdingsmethoden voor Japanse duizendknoop, die sterk variëren in effectiviteit. Er is niet één methode aan te wijzen als meest geschikt, de beste resultaten worden geboekt door het combineren van bestrijdingsmethoden en deze over langere periode toe te passen.

De meest gangbare bestrijdingsmethoden voor Japanse duizendknoop en de effectiviteit ervan
Methode Effectiviteit
Mechanisch Maaien en afvoeren Gering, het wortelstelsel blijft intact waardoor snel hergroei zal optreden
Thermisch Heet water Gering, het wortelstelsel blijft intact. Vergelijkbaar met maaien
Chemisch Glyfosaat (o.a. RoundUp) Redelijk, maar de resultaten kunnen wisselend zijn; toepassing door bladbespuiting of stengels injecteren (per 9-3-2018 toegestaan zonder ontheffing)
Vetzuur+kiemremmer (o.a. Ultima) Matig, kiemremmer lijkt op lange termijn effect te hebben maar resultaten zijn sterk wisselend
Biologisch Schimmels Perspectiefvol maar niet beschikbaar in NL
Japanse bladvlo Perspectiefvol maar niet beschikbaar in NL
Overige Uitgraven Gering, er blijven (delen van) wortels achter
Afdekken Matig, resultaten zijn wisselend, ook na langdurig afdekken
Begrazing (schapen of varkens) Gering, de dieren hebben een sterke voorkeur voor andere plantensoorten

Onderzoek met verhitting

WUR werkt samen met Probos, Tree-O-Logic, Aannemingsmaatschappij Van Gelder en Van den Herik Zuigtechniek aan een methode om besmette grond te reinigen door verhitting in een mobiele verhittingsinstallatie. Op verschillende locaties in Gelderland wordt grond met duizendknoopresten verzameld en behandeld, waarna wordt gemonitord of de behandelde grond vrij blijft van duizendknoop. Het onderzoek loopt van juli 2019 tot en met oktober 2019.

Ondersteuning - Wilt u advies als terreinbeheerder?

Het adviesteam van Wageningen University & Research kan u adviseren en ondersteunen bij de aanpak van invasieve exoten zoals Japanse duizendknoop. De adviseurs hebben jarenlange ervaring en deskundigheid op het gebied van onkruidbestrijding en zijn goed op de hoogte van de actuele situatie.

Neem contact op met onze expert:

Klik op de afbeelding voor een groter exemplaar

Hoe voorkom je verspreiding van Japanse duizendknoop? Lees de Do's & Dont's