Uitgave: Meervoudige democratie - meer ruimte voor burgerinitiatieven in het natuurdomein

Uitgave

Uitgave: Meervoudige democratie - meer ruimte voor burgerinitiatieven in het natuurdomein

Dit paper geeft inzichten, antwoorden en handvatten voor burgerinitiatieven als informele vorm van participatieve democratie.

Steeds meer burgerinitiatieven

In de maatschappij groeit de behoefte onder burgers aan meer grip op en directe zeggenschap over hun leefomgeving. Dit uit zich bijvoorbeeld in het ontstaan van burgerinitiatieven in het publieke domein. Overheden willen hier graag ruimte aan geven en deze initiatieven faciliteren. Het is ook een belangrijke pijler in de nieuwe Natuurvisie van het ministerie van Economische Zaken.

Echter, overheden bevinden zich volop in een zoekproces over de nieuwe relatie tussen overheid en burgers in het publieke domein. Geregeld wordt daarbij de vraag gesteld in welke mate burgerinitiatieven democratisch zijn en in ons huidige representatieve democratische systeem passen. Burgerinitiatieven geven net als overheden inhoud aan democratische waarden, maar dan op een andere manier. Daarnaast worden ook steeds vaker vraagtekens gezet bij het democratische gehalte van overheidsbeleid. Is daarom wellicht een combinatie van representatieve en participatieve democratie mogelijk? 

Relatie burgers en overheden verandert

Dit paper geeft inzichten, antwoorden en handvatten over hoe de representatieve democratie meer ruimte kan bieden aan burgerinitiatieven als informele vorm van participatieve democratie, en hoe ze elkaar kunnen aanvullen. Na een korte analyse van de beperkingen van de representatieve democratie (§1), zoomt het paper in op de veranderende relatie tussen burgers en overheden in het publieke domein en hoe die leidt tot meer behoefte aan en aandacht voor burgerinitiatieven als nieuwe participatieve vorm van democratie (§2). 

Meer ruimte voor burgerinitiatieven

Het omgaan met burgerinitiatieven verloopt momenteel niet altijd even soepel. De invulling en uitvoering van de rol van de overheden binnen het huidige democratische systeem kan belemmerend werken. Toch zijn er veel mogelijkheden om overheidsbeleid dat ontstaat vanuit de representatieve democratie te combineren met meer ruimte voor burgerinitiatieven(§3). 

Verschillende rollen overheden

Overheden kunnen zich vanuit verschillende rollen verhouden tot burgerinitiatieven, waarbij afstemming tussen deze meervoudige rollen een grote uitdaging is. Overheidsparticipatie bij, en co-creatie met burgerinitiatieven zijn de tot nu toe minst ontwikkelde rollen (§4).

Naar een eigentijdse democratie

Dit paper sluit af met aanbevelingen voor overheden om de huidige transitie naar een eigentijdse democratie, namelijk de versterking van de representatieve democratie met participatieve vormen zoals burgerinitiatieven, handen en voeten te kunnen geven (§5).

Deelnemen aan leernetwerk

Alterra Wageningen UR start momenteel een leernetwerk Samenspel Burgerinitiatieven en Overheden in het groene domein (BIO). Op 3 juli is hiervoor een belangstellingsbijeenkomst voor ambtenaren van gemeenten, waterschappen en provincies die willen samenwerken met burgerinitiatieven. Belangstellenden kunnen contact opnemen met irini.salverda@wur.nl.

Meer informatie over het leernetwerk en klik hier voor de volledige uitnodiging.

Download: