Project

Nieuwe diagnostische technologieën tonen ziektekiemen in de productieketen aan

Nieuwe en verbeterde diagnostische testen maken meer ziekteverwekkers zichtbaar tegen lagere kosten.

Slachthuizen hebben daar grote behoefte aan. Zo kunnen ze eenvoudiger aantonen dat varkensvlees, kippenvlees en melk vrij zijn van allerlei (besmettelijke) ziektes. Wageningen UR ontwikkelt hiervoor nieuwe diagnostische technologiën.

Varkens, kippen en koeien komen tijdens hun leven in aanraking met allerlei ziekteverwekkers. Sommige zijn volkomen onschuldig voor de dieren zelf, maar kunnen mensen ziek maken. Deze worden zoönosen genoemd. Een voorbeeld hiervan is de Salmonella-bacterie die voorkomt bij varkens en kippen. Een ander voorbeeld is Trichinella, een worm die bij mensen zeer ernstige ziekteverschijnselen kan veroorzaken. Van andere ziektekiemen hebben alleen de dieren zelf last. Sommige ziektes zijn in EU-verband volledig uitgebannen, zoals het geval is voor Aujeszky. In tegenstelling tot oudere varkens, lopen jonge biggen grote kans om te overlijden na een besmetting met Aujeszky. Besmette zeugen aborteren bovendien ook hun biggen.

Nieuwe diagnostische testen

In Nederland worden zowel levende als geslachte dieren getest op bepaalde ziekteverwekkers of de antilichamen hiertegen. Dit systeem draagt bij aan  gezonde dieren en veilig voedsel. Soms verandert de regelgeving en zijn nieuwe of verbeterde testen nodig. Het Centraal Veterinair Instituut gebruikt voor de ontwikkeling van nieuwe testen de modernste diagnostische technologieën die goedkoper, sneller of gemakkelijker in het gebruik zijn.

Monitoringssysteem

Voor veel ziektes is het voldoende als alleen steekproefsgewijs wordt getest. In zo’n monitoringssysteem gaat het niet om de uitslag van het individuele dier maar om een beeld van een populatie. Hiervoor zijn dan ook andere testen nodig dan als elk dier getest moet worden. Jarenlange meetgegevens van steekproeven laten zien in welke mate een bepaalde ziekteverwekker rondwaart op een bedrijf. Met die gegevens in de hand kan een slachthuis of een boer zelf gerichte maatregelen nemen om de ziekteverwekker terug te dringen.

Het CVI werkt momenteel aan testen die speciaal zijn bedoeld voor de monitoring van ziektes zoals paratuberculose, aviaire tuberculose en Aujeszky.

Surface plasmon resonance

Nieuwe testen zijn gebaseerd op Surface plasmon resonance (SPR). Dit is een technologie waarbij ziektekiemen worden aangetoond op basis van  massaverandering. De winst van deze test is dat hij makkelijk is uit te voeren en dat er weinig handelingen nodig zijn.

Inmiddels heeft het CVI SPR-testen ontwikkeld voor Salmonella en Trichinella. De test voor Trichinella mag pas sinds 2006, mits aan bepaalde randvoorwaarden is voldaan. Voor die tijd stelde de EU het verplicht elk dier te testen op de aanwezigheid van de worm. Pas als de uitslag negatief was, mocht het vlees verwerkt worden voor consumptie. Omdat deze worm in Nederland niet voorkomt bij de intensieve varkenshouderij willen slachterijen graag overstappen op steekproefsgewijs testen. Dat kunnen ze dan combineren met SPR-testen op Salmonella en Aujeszky in varkens, zodat alles in één keer gemeten kan worden.

Serologische test

Via een serologische test kan worden nagegaan of er antilichamen tegen de ziekmakende kiemen in het dier aanwezig zijn. Het ontwikkelen van een serologische test is gecompliceerd, omdat zo’n test nooit volledig zekerheid geeft of een dier al of niet besmet is. Het komt voor dat een varken nooit in aanraking is geweest met een ziektekiem en toch positief op de test scoort. Andere aspecifieke antilichamen zijn dan de oorzaak. Andersom komt ook voor. Een proef waarbij dieren gecontroleerd besmet zijn met de ziekteverwekker geeft meer zekerheid. Dat is dan ook de eerste stap bij de ontwikkeling van een test. Daarnaast is het zaak uit te zoeken hoe en waarmee de antilichamen het best aangetoond kunnen worden.

Links: