Pest bij kleine herkauwers

Pest bij kleine herkauwers

Pest van kleine herkauwers (PPR) is een virusziekte bij geiten en schapen.

Het virus is genetisch nauw verwant aan het runderpestvirus, maar is geen variant van runderpest dat de virulentie in runderen heeft verloren. Ook runderen en varkens kunnen besmet worden met PPR-virus; bij deze diersoorten verloopt de ziekte vaak onopgemerkt (subklinisch). Mensen kunnen niet besmet worden met het PPR-virus.

Het virus dat de ziekte veroorzaakt is een (-)ssRNA-virus van het geslacht Morbillivirus van de familie Paramyxoviridae. Het virus is niet lang stabiel, maar kan wel lange tijd overleven in bevroren weefsel.

Verspreiding

Pest van kleine herkauwers (PPR) komt voor in Afrika, op het Arabische schiereiland, in het Midden-Oosten en India. Europa is vrij van PPR. Import van kleine herkauwers uit besmette gebieden is verboden. Het risico dat de ziekte in Nederland opduikt is heel klein.

Besmetting

PPR heeft een incubatietijd van 3-10 dagen. Het virus wordt heel gemakkelijk overgedragen door direct contact of intensief indirect contact van zieke dieren met voor het virus vatbare dieren. Het PPR-virus komt voor in de uitvloeiing uit de neus en ogen en mest, maar kan ook voorkomen in sperma en melk.

Klinische verschijnselen

Besmette dieren zonder specifieke weerstand tegen PPR worden bijna allemaal ziek (ongeveer 90%) en 50% tot 80% van de besmette dieren sterven.

Sterfte treedt op binnen vijf tot tien dagen door uitdroging en verhongering.

Het aantal dieren in een kudde dat ziek wordt, is ook afhankelijk van de algemene weerstand binnen de kudde. Hetzelfde geldt voor het aantal dieren dat sterft.  

Klinische verschijnselen zijn:

  • plotselinge hoge koorts
  • algemene ziekteverschijnselen
  • rusteloosheid
  • dorre vacht
  • droge neus
  • minder trek in voer
  • (pussige) uitvloeiing uit de neus
  • wonden op neus, tong en bek
  • diarree
  • ademhalingsproblemen
  • drachtige dieren kunnen aborteren
  • sterfte

Bestrijding

In Europa geldt een importverbod van dieren uit regio’s waar PPR voorkomt, dit om tegen te gaan dat het PPR-virus toeslaat in Europa. Omdat de kans klein is dat het virus hier toeslaat wordt er niet preventief gevaccineerd tegen PPR. Mocht de ziekte wel toeslaan, dan worden besmette en verdachte dieren direct geruimd en de bedrijven grondig ontsmet. Ook worden vervoersverboden van kracht en worden er beschermings- en toezichtgebieden ingesteld. Er bestaat in dat geval ook de mogelijkheid om dieren preventief te enten om verdere verspreiding van het PPR te voorkomen.

Vaccin

In Europa worden schapen en geiten niet tegen PPR gevaccineerd. De Europese Commissie kan bij een uitbraak toestemming geven om op beperkte schaal schapen en geiten in te enten om de ziekte onder controle te krijgen. Dit kan echter wel gevolgen hebben voor de export. Er bestaan vaccins tegen PPR, maar deze zijn in Nederland niet beschikbaar.