Resistente aardappelen veel sneller op te sporen

Kennis van het genoom van Phytophthora maakt het mogelijk om veel sneller te zoeken naar aardappelplanten die resistent zijn tegen de ziekteverwekker. Onderzoekers gebruiken daarbij niet de ziekteverwekker, maar bacteriën met een stukje DNA van Phytophthora.

Planten maken het schimmels en oömyceten (zoals Phytophthora) niet makkelijk om binnen te dringen. Om toch binnen te komen gebruiken de ziekteverwekkers honderden stoffen. Vaak kan een plant infectie voorkomen door één van die stoffen te herkennen. Zo’n plant is resistent, en het gen dat de stof herkent heet een resistentiegen.

Plantenveredelaars speuren al meer dan honderd jaar naar resistentiegenen in aardappelplanten. Dat is makkelijker geworden nu wetenschappers precies in kaart hebben gebracht welke stoffen Phytophthora nodig heeft om plantenweefsels te infecteren.

Resistentiegenen opsporen

Onderzoekster Vivianne Vleeshouwers gebruikt nu collecties van bacteriën die individuele aanvalsstoffen (effectoren) van Phytophthora maken. Door die in te spuiten bij een aardappel is binnen een paar dagen te zien of de plant een afweerreactie vertoont. Zo’n plant krijgt bruine plekken op de plaats waar de bacterie is ingespoten. "Op deze manier kunnen we veel sneller zoeken naar resistenties dan vroeger, toen we Phytophthora op het blad brachten. De resultaten daarvan waren veel moeilijker te interpreteren, omdat veel planten verschillende resistenties in zich dragen, die de plant soms helemaal, en soms gedeeltelijk resistent maken. Nu kunnen we in één keer zien om welke resistentie het gaat."

Zo vond prof Hermsen in de jaren zestig een interessant resistentiegen in een wilde plant die niet wilde kruisen met de aardappel. Het kostte dertig jaar kruisen om het gen via andere plantensoorten toch in een aardappel te krijgen. "Met onze techniek hebben we hetzelfde gen ook gevonden in een plant die wel kruist met aardappel. Die kennis had dus dertig jaar kunnen besparen bij het kruisen van nieuwe resistente aardappelrassen."