varkens wageningen ur

Varkens

Wageningen University & Research doet regelmatig onderzoek naar varkens, beren en biggen. Livestock Research publiceert regelmatig onderzoek over varkens, en op het Varkens Innovatie Centrum Sterksel wordt praktisch onderzoek naar alle aspecten van de varkenshouderij gedaan.

Meer informatie over varkens

Genomische ontwikkeling

Varkens zijn omnivoren (alleseters) die goed kunnen ruiken en horen. Misschien wel het meest kenmerkende aan een varken is zijn snuit. Het platte gedeelte van de neus heet de wroetschijf en deze is sterk en gevoelig. De wroetschijf wordt gebruikt om de grond om te woelen en eten te zoeken. Een wild zwijn kan bij goede wind tot op 300 meter een mens ruiken. Varkens maken veel gebruik van hun goed ontwikkelde reukorgaan, ook communicatie onderling vindt plaats via geuren. Zo is er bijvoorbeeld informatieoverdracht naar anderen via feromonen, mijden varkens gebieden met urine van gestresste varkens, en zorgt berengeur ervoor dat het vrouwelijke varken bereid wordt gemaakt voor de voortplantingsdaad. Maar ook het gehoor is goed ontwikkeld: het wilde zwijn kan tot op 50 meter takjes horen knappen.

Het varken heeft een interessante genetische ontwikkeling doorgemaakt. De totale lengte van het varkensgenoom is 2,8 miljard baseparen met daarin 21.640 eiwit coderende genen. Dit is vergelijkbaar met bijvoorbeeld de mens. De variatie in het genoom van commerciƫle varkensrassen is echter 2 tot 3 keer zo hoog als bij de mens. Het Europese en Aziatische wilde zwijn zijn ongeveer een miljoen jaar geleden uit elkaar gegroeid. Huidige commerciƫle varkensrassen delen echter 35% van het genoom met Aziatische rassen. Dit komt door kruising in de 18e en 19e eeuw om het Europese ras te verbeteren. 10% van de wilde zwijnen in Noordwest Europa heeft DNA van gedomesticeerde varkens. Dit komt waarschijnlijk door ontsnapte dieren op wilde zwijnen farms.

Varkenstoilet

Varkens zijn intelligente en sociale dieren die onder andere communiceren met 25 verschillende geluiden, verbanden kunnen leggen, en de intonatie van je stem kunnen herkennen. Je kunt varkens verschillende dingen leren zoals hoe ze een voersysteem moeten gebruiken, of een varkenstoilet. Varkens zijn zindelijke dieren, en door varkens te leren naar het toilet te gaan kunnen emissies worden verminderd, of gebruikt worden als biogas.

Varkenshouderij

Het aantal varkens dat in Nederland gehouden wordt is stabiel vanwege het systeem van productierechten. Om deze populatie te huisvesten doet Wageningen UR onderzoek naar stalontwerpen voor verschillende veehouderijsystemen. Een belangrijk deel van dit onderzoek was het onderzoek naar de behoeften van het varken.

In de veehouderij worden er twee typen varkens gehouden: vleesvarkens en fokzeugen. Fokzeugen worden gehouden voor de productie van biggen. Vleesvarkens worden gehouden voor de varkensvleesproductie. In 2014 waren er 12,2 miljoen varkens in Nederland, verdeeld over 5.110 bedrijven. Deze bedrijven hadden gezamenlijk een marktaandeel van 8% in de Europese Unie. Door lagere prijzen van vleesvarkens en biggen zijn de afgelopen jaren moeizaam geweest voor de varkenssector. Zo is het gemiddelde inkomen uit een varkensbedrijf met 80% gedaald. In 2014 werden gemiddeld een rentabiliteit (inkomen gedeeld door het gebruikte vermogen) van 93% behaald.