Onderwerp scriptie

Vermaatschappelijking van het natuurbeleid

In 2019 verscheen het IPBES-rapport over de wereldwijde biodiversiteitscrisis. Het Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services laat zien dat zonder maatregelen een miljoen plant- en diersoorten de komende decennia dreigt te verdwijnen. Natuurbeleid is een van de maatregelen om de achteruitgang van biodiversiteit tegen te gaan. Echter, hoe er in dit beleid over natuur wordt geschreven en hoe er over natuur wordt gesproken door relevante actoren is de afgelopen decennia enorm veranderd.

Het Nederlandse natuurbeleid kent een lange geschiedenis die voortkomt uit initiatieven van burgers die opriepen om vogels en natuurgebieden te beschermen. De wet Vogelbescherming markeerde in 1912 het begin van het Nederlandse natuurbeleid. In de eeuw die zou volgen werd dat beleid steeds verder uitgebreid met wet- en regelgeving en actieve inzet van overheidsorganisaties met de focus op beschermen en beheren. Het hoogtepunt volgde in de jaren negentig van de vorige eeuw toen met het Natuurbeleidsplan de basis werd gelegd voor de Ecologische Hoofdstructuur. Een netwerk van robuuste natuurgebieden, met elkaar verbonden via ecologische verbindingszones. In de decennia die volgden werden ambities naar beneden bijgesteld en werd het natuurbeleid voor een belangrijk deel gedecentraliseerd naar lagere overheden.

Een belangrijke drijver achter die decentralisatie was het idee dat natuur er niet alleen was voor de bescherming van planten en dieren en de ecosystemen waar ze deel van uitmaken, maar ook voor de mens. Natuur werd besproken in termen als ecosysteemdiensten en er werd steeds actiever gezocht naar manier om natuurontwikkeling te combineren met economische ontwikkelingen. In deze trend werd natuur steeds meer besproken in termen van maatschappelijk belang.

Het is echter niet bekend hoe de veranderende manier van praten en beleid over natuur, van natuur bescherming naar maatschappelijke belang precies vorm heeft gekregen en wat dat vervolgens betekent voor de bescherming van de natuur. Welke balans is er tussen mens en natuur in het natuurbeleid en hoe is die veranderd door de tijd heen?

Het doel van dit onderzoek is om de vermaatschappelijking van het natuurbeleid te analyseren aan de hand van beleidsdocumenten uit verschillende tijdsperioden en op verschillende schaalniveaus. Het onderzoek kan daarmee inzicht geven in de leidende concepten en de drijvende krachten achter beleidsveranderingen en een antwoord op de vraag hoe de vermaatschappelijking van het natuurbeleid zich heeft ontwikkeld.