Voeding en sport

Voeding is erg belangrijk voor (top)sporters. (Voedings)fysiologen bestuderen waar de grenzen van het menselijk lichaam liggen. Zij geven ook adviezen over het verleggen van deze grenzen. Zeker voor belangrijke internationale toernooien willen sporters hun grenzen net iets verder leggen. Goed uitgebalanceerde voeding is hierbij zeker van belang.

Voor ieder mens is het belangrijk voldoende nutriënten en vocht binnen te krijgen, maar voor sporters nog net iets belangrijker. Verschillende sporten belasten het lichaam op verschillende manieren. (Top)sporters houden hier rekening mee in hun voedings(supplementen)keuze. Krachtsporters willen hun spiermassa en de hieraan verbonden kracht vergroten; duursporters vinden hun uithoudingsvermogen belangrijker. Ook voor mensen die willen afvallen is een combinatie van juiste voeding en beweging erg belangrijk.

Meer informatie over voeding en sport.

Algemene bronnen

  • Food-Info
    Food-Info is een website van Wageningen University. Je vindt er informatie over de productiewijze van voedsel en voedselveiligheid. Er wordt ook aandacht besteed aan de relatie tussen voeding en gezondheid.
  • Sport en het lichaam; Stilstaan bij bewegen
    Een boek van Jos de Koning en Geert Savelsbergh, 2002, ISBN 9021597306.
    Dit uitgebreid geïllustreerde boek gaat over allerlei facetten van beweging: (top)sport, revalidatie, ergonomie, inspanning en de coördinatie en ontwikkeling van menselijke motoriek.
  • Voedingscentrum
    Stichting Voedingscentrum Nederland geeft wetenschappelijk verantwoorde, eerlijke informatie over gezonde en veilige voeding en voedselkwaliteit. Op hun website besteden ze ook aandacht aan voeding en sport.
  • NOC-NSF
    Nederlands Olympisch Comité*Nederlandse Sport Federatie (NOC*NSF) is de bundeling van de georganiseerde sport in Nederland. Op hun website vind je actuele informatie over sport, voeding en dopinggebruik.
  • Ergogenics
    Ergogenics is een nieuwssite over legale en illegale ergogene middelen. Je vindt er artikelen over het gebruik van doping en voedingssupplementen.
  • Resource – magazine Wageningen University
    Een artikel uit het magazine van Wageningen University over een nieuwe dopingtest.

Invalshoeken

Hoeveel extra energie en voedingsstoffen gebruiken we tijdens inspanning?

Meet energieverbruik en hartslagfrequentie tijdens rust, middelmatige en intensieve inspanning bij getrainde en ongetrainde proefpersonen. In fitnesszalen is de juiste apparatuur hier meestal wel voor aanwezig.

Bereken het extra energieverbruik tijdens inspanning met behulp van de gegevens over het energieverbruik tijdens verschillende maten van inspanning. Hoeveel handjes chips of flesjes sportdrank zijn dat? Daarnaast kun je ook vaststellen wie het grootste energieverbruik tijdens een bepaalde inspanning heeft, de getrainde of ongetrainde proefpersonen.

Bronnen
  • Energieverbruik sporters
    Runinfo geeft informatie over alles wat met hardlopen te maken heeft. Er wordt veel aandacht besteed aan sportvoeding en er is een functie waarbij je het energieverbruik bij verschillende maten van inspanning kunt berekenen.
  • Medicinfo
    Medicinfo geeft actuele informatie over gezond zijn en gezond blijven. Op hun website staat ook veel informatie over het belang van bepaalde voedingsstoffen voor sporters.
  • Diëtistennet
    Dit is de website van diëtistenpraktijk Renate de Schaap. Op deze website staat veel informatie over gezonde en uitgebalanceerde voeding en de energiewaarde van verschillende voedingsmiddelen.
  • NEVO-Voedingsmiddelentabel
    Het Nederlands Voedingsstoffenbestand (NEVO) bevat gegevens over de voedingskundige samenstelling van ongeveer 2500 levensmiddelen. De website is een online-database van een groot deel van deze levensmiddelen. De gegevens over energie en voedingsstoffen per product zijn hier op te zoeken.

Hoeveel vocht verlies je tijdens een zware inspanning en wat zijn de gevolgen hiervan?

Vocht is belangrijk voor het prestatievermogen van een sporter. Een vochtafname van 2% kan al leiden tot een verminderde prestatie; dit is tevens het punt waarop de sporter dorst krijgt.

Bepaal het procentuele vochtverbruik tijdens zware inspanning. Bepaal hiervoor het gewicht voor en na de inspanning. Een gewichtsafname van 1 kilo staat voor een vochtverlies van 1 liter. Als het goed is kom je uit op een vocht verlies van ongeveer 1-1.5 liter per uur. Omdat dit een vrij grove manier is om het vochtverbruik te meten, is het verstandig meer metingen te doen en hier het gemiddelde van te nemen.

Doe een literatuurstudie naar de gevolgen van vochtafname op het lichaam.

Bronnen
  • Actus Sportdrank
    Actus ontwikkelt en verkoopt sportdrank. Op de website vind je ook informatie over de menselijke vochtbehoefte. Er wordt uitleg gegeven over het vochtverlies bij normale en zware inspanning en advies over hoe uitdroging kan worden voorkomen.
  • Hardloperskrant
    De hardloopkrant is een website met informatie voor hardlopers. Onder het kopje ‘fysiek’ in de taakbalk vind je informatie over allerlei gezondheidsaspecten met betrekking tot hardlopen. Hierbinnen bestaat een apart menu over sportdranken.

Is er verschil in voedingsbehoefte, eetpatroon en het gebruik van voedingssupplementen tussen top- en amateursporters? En tussen duur- en krachtsporters?

Interview enkele top- en amateursporters over hun eetgewoontes. Vraag ook naar aanpassingen in het voedingspatroon voor, tijdens of na een wedstrijd. Om een beeld te krijgen van het verschil tussen kracht- en duursporters kun je bijvoorbeeld een marathonloper en een fitnesser interviewen. Vergelijk de antwoorden met elkaar.

Pas op: houd er met je vragen rekening mee dat het gebruik van voedingssupplementen een gevoelig onderwerp is voor veel topsporters.

Bronnen
  • Basisboek open interviewen: praktische handleiding voor het voorbereiden en afnemen van open interviews
    D.B. Baarda, A.G.E. van der Meer-Middelburg, M.P.M. de Goede, 1996, ISBN10: 9020727648. Dit boek is te vinden in de bibliotheek.
  • Het ontwerpen van een onderzoek
    P.J.M. Verschuren en H. Doorewaard, 2000, ISBN10: 905189886X
    Dit boek gaat over onderzoeksmethoden. Je vindt er bijvoorbeeld hoe je de doelgroep van je onderzoek kunt bepalen. Het boek is vrij uitgebreid en helder geschreven.
  • Vitamins Direct
    Vitamins Direct B.V. ontwikkelt en verkoopt voedingssupplementen, sportvoeding en andere voedingsproducten. Op hun website staat veel informatie over het vinden van een balans tussen basisvoeding, training en aanvulling. Er wordt ook veel aandacht besteed aan voeding van (top)sporters.
  • Hardloopkrant
    De hardloopkrant is een website met informatie voor hardlopers. Onder het kopje ‘fysiek’ in de taakbalk vind je informatie over allerlei gezondheidsaspecten met betrekking tot hardlopen.  Hierbinnen bestaat een apart menu over voeding.

Is je energie-inname in balans met je energieverbruik?

Maak een overzicht van wat je gedurende drie dagen doet en hoeveel energie de verschillende activiteiten ongeveer kosten. Houd voor dezelfde 3 dagen bij wat je eet en bereken hoeveel energie je hiermee binnenkrijgt. Gebruik deze gegevens om een energiebalans op te maken. Hoeveel energie heb je in totaal ingenomen? En hoeveel heb je verbruikt?

Bronnen
  • Vlaams instituut voor gezondheidspromotie
    Een pamflet waarop onder andere het energieverbruik van verschillende sporten wordt beschreven in kJ en kcal per kg lichaamsgewicht per uur.
  • Energieverbruik sporters
    Runinfo geeft informatie over alles wat met hardlopen te maken heeft. Er wordt veel aandacht besteed aan sportvoeding en er is een functie waarbij je het energieverbruik tijdens verschillende maten van inspanning kunt berekenen.
  • Diëtistennet
    Dit is de website van diëtistenpraktijk Renate de Schaap. Op deze website staat veel informatie over gezonde en gebalanceerde voeding en de energiewaarde van verschillende voedingsmiddelen.
  • NEVO-Voedingsmiddelentabel
    Het Nederlands Voedingsstoffenbestand (NEVO) bevat gegevens over de voedingskundige samenstelling van ongeveer 2500 levensmiddelen. De website is een online-database van een groot deel van deze levensmiddelen. De gegevens over energie en voedingsstoffen per product zijn hier op te zoeken.

Stimulerende middelen bij topsport: waar ligt de grens?

Doe een literatuuronderzoek naar het gebruik van stimulerende middelen bij topsporters. Welke middelen bestaan er? Welke daarvan zijn toegestaan en welke zijn illegaal? Waarom zijn bepaalde middelen verboden?

Formuleer je eigen standpunt over waar volgens jou de grenzen liggen voor het gebruik van stimulerende middelen bij topsporters.

Bronnen
  • Dopingautoriteit
    De dopingautoriteit geeft informatie over voedingssupplementen en doping in de sport. Op de website vind je onder andere een lijst met door het Olympisch Comité verboden stoffen en methodes.
  • De atleet als Homo farmaceuticus
    Willem Koert, 2000, Natuur & Techniek, jaargang 68, nr. 9.
    Topsport is fraude. Al jarenlang. De superatletische lichamen van sprinters, kogelstoters, discuswerpers, gewichtheffers en zwemmers zijn niet alleen het eindproduct van jaren toegewijde training, maar ook van de impact van dopingmiddelen op het menselijk organisme. Een terugblik op vijfenzestig jaar dopinggebruik. Dit artikel is op te vragen via de bibliotheek van Wageningen University.
  • Erytopoëtine
    Douwe de Boer, 2000, Natuur & Techniek, jaargang 68, nr. 9.
    Een artikel over het testen op EPO gebruik en de juridische acceptatie van deze testen. Een sterk ingekorte, onvolledige versie van het artikel staat op de website van natuur, wetenschap en techniek NWT Online. De volledige versie is op te vragen via de website van de bibliotheek van Wageningen University.
  • Anabole steroïden
    Van Rossum en de Boer, 1989, Natuur & Techniek, jaargang 57 nr. 3.
    Een artikel over het gebruik van anabole steroïden. Het volledige artikel is te vinden in de bibliotheek van Wageningen University.