Psittacose of papegaaienziekte

Psittacose of papegaaienziekte

Psittacose staat ook wel bekend onder de naam papegaaienziekte. Bij duiven en andere vogels wordt de ziekte ook wel ornithose genoemd. Psittacose is een ziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Chlamydophila psittaci. Het is een “gram-negatieve” bacterie die zich alleen in cellen kan vermenigvuldigen in de vorm van het reticulair (netvormig) lichaam. Chlamydophila psittaci overleeft in de omgeving in de vorm van het elementair lichaam. In deze vorm kan de bacterie lang overleven en blijft ook lang besmettelijk.

Papegaaienziekte bij mensen

Psittacose is een zoönose. Dit is een ziekte die over kan gaan van dier naar mens. Overgang van mens naar mens komt niet vaak voor. Onder vogels kan de ziekte zich echter makkelijker verspreiden en vogels zijn ook meestal de oorzaak van psittacose bij mensen.

Mensen worden meestal besmet door inhalatie van met Chlamydophila psittaci besmette luchtdeeltjes. De ziekte verloopt over het algemeen symptoomloos of met geringe griepachtige verschijnselen. In een aantal gevallen echter gaat de ziekte gepaard met hoge koorts, hevige hoofd- en spierpijn en longontsteking. Ziekenhuisopname kan dan nodig zijn. Als door middel van diagnostiek psittacose is vastgesteld bestaat de therapie uit het toedienen van antibiotica. Psittacose is bij mensen een meldingsplichtige ziekte groep C.

Papegaaienziekte bij vogels

Bij vogels komt de psittacose voornamelijk voor bij papegaaiachtigen en duiven. De ziekteverschijnselen variëren van zeer gering tot ernstig met oog- en neusuitvloeiing, gebrek aan eetlust en diarree. Bij vogels komen ook symptoomloze dragers voor. Dit zijn dieren die de bacterie wel bij zich dragen maar geen ziekteverschijnselen vertonen. Door bijvoorbeeld stress of een andere oorzaak van verminderde afweer kunnen de vogels ziek worden en bacteriën gaan uitscheiden waardoor ze besmettelijk zijn voor andere vogels en mensen. Uitscheiding van Chlamydophila psittaci vindt plaats via de ontlasting en via oog- en neusuitvloeiing. Behandeling van vogels bestaat uit de toediening van antibiotica gedurende langere tijd. Psittacose bij vogels is een aangiftplichtige ziekte.

Verspreiding van psittacose

Psittacose komt algemeen voor bij vogels, voornamelijk bij papegaaiachtigen en duiven. Vogels kunnen symptoomloos drager zijn waardoor het moeilijk is om besmette vogels te onderscheiden van niet besmette vogels. Chlamydophila psittaci blijft lang besmettelijk in ontlasting van vogels, ook als de ontlasting opgedroogd is. Mensen raken besmet door contact met een zieke vogel of door contact met opgedroogde ontlasting van vogels.

Meldingsplichtig

In geval van psittacose bij mensen is er vrijwel altijd sprake van een relatie met vogels. Bij mensen is de ziekte meldingsplichtig in de groep C. Bij vogels is de ziekte ook meldingsplichtig.

Wat doet Wageningen Bioveterinary Research?

Wageningen Bioveterinary Research voert laboratoriumdiagnostiek uit op monsters die worden aangeleverd door de NVWA. De NVWA neemt de monsters als er sprake is van een verdenking en bij import (quarantainestations). Bij verdenkingen is er meestal sprake van een geval van psittacose bij mensen. Om de bron van de besmetting op te sporen worden vogels bemonsterd. Dit is van belang om andere mogelijk besmette mensen op te sporen en om te voorkomen dat meer mensen besmet raken door contact met deze vogels. Bij Wageningen Bioveterinary Research vindt de diagnostiek van psittacose plaats door middel van een immuunfluorescentie test (IFT) en door middel van een PCR-test. De IFT wordt uitgevoerd op orgaanmateriaal. De PCR kan worden uitgevoerd op een cloaca-swab of op faecesmateriaal.