Bijen: gif versterkt effect van varroamijt

Nieuws

Bijen: gif versterkt effect van varroamijt

Gepubliceerd op
1 februari 2016

Honingbijen die besmet zijn met de mijt Varroa destructor hebben een minder goede conditie dan bijen die effectief tegen deze parasiet zijn behandeld. Wanneer de bijen daarbij ook nog eens worden blootgesteld aan het gewasbeschermingsmiddel Imidacloprid, dan wordt het schadelijke effect van de varroamijt nog eens versterkt. Dat concluderen Wageningen UR-onderzoekers Lisa Blanken, Frank van Langevelde en Coby van Dooremalen in een artikel in het tijdschrift Proceedings B, van de Britse Academie van Wetenschappen.

‘Vliegmolen’

De onderzoekers deden een bijzonder experiment met verschillende bijenvolken. Werksters die bij de vliegopening van hun volk terugkeerden met stuifmeel, werden gevangen en kregen in het laboratorium een ‘tuigje’ op de bovenkant van hun borststuk geplakt. Vervolgens werden zij aan een soepel draaiend molentje gehangen tegenover een contragewichtje. ‘Zie het maar als de bijenvariant van een tredmolen voor paarden’, legt onderzoekster Van Dooremalen uit.

Combinatie van stressoren

De bijen gingen vervolgens rondjes vliegen in de molen, waarbij de vliegsnelheid en de totale vliegafstand werden geregistreerd. Van Dooremalen: ‘Daaruit bleek dat “schone” bijen, dus uit volken die effectief waren behandeld tegen varroa het snelst en het verst vlogen. Bijen met een flinke varroabesmetting vlogen significant minder ver en ook minder lang.

Schone bijen die via suikerwater in het volk een realistische dosis Imidacloprid toegediend kregen, vlogen even ver en snel als de controlegroep. Maar wanneer bijen met een varroabesmetting ook zo’n dosis Imidacloprid kregen, dan vlogen zij nog minder ver en korter dan bijen die alleen een varroabesmetting hadden.’

Discussie

Over de effecten van Imidacloprid en andere gewasbeschermingsmiddelen uit de groep van zogenoemde neonicotinoïden op honingbijen bestaat al lange tijd discussie. Veel van de experimenten die negatieve effecten van deze stoffen aantonen op honingbijen, zijn uitgevoerd met een dosis gif die ruim boven de dosis ligt die een bij in het wild kan oppikken. Van Dooremalen: ‘De bijen in onze experimenten werden gevoerd met wekelijks 660 ml suikerwater met daarin zes microgram Imidacloprid per liter. Dat is een realistische dosis die bijen in het veld zouden kunnen oppikken wanneer ze alleen foerageren op een gewas dat is behandeld met dit middel.’

Effect in het veld

Nu een meetbaar effect is aangetoond van een neonicotinoïde op het vliegvermogen van bijen die zijn besmet met varroa, is de volgende stap om te onderzoeken wat daarvan de consequenties zijn voor een volk in het veld. Van Dooremalen: ‘Een bij die minder ver kan vliegen, kan ook minder voedsel naar het volk brengen. Het is dus denkbaar dat een volk met varroa, dat óók wordt blootgesteld aan neonicotinoïden, minder goed de winter ingaat dan een volk dat niet is blootgesteld aan het gif, en dan ook meer sterfte laat zien. Of dat effect ook daadwerkelijk in de praktijk optreedt, daarvoor is vervolgonderzoek nodig.’

Varroa bestrijden

Jan Dommerholt, voorzitter van de Nederlandse Bijenhoudersvereniging heeft met belangstelling kennis genomen van het onderzoek van Van Dooremalen en collega’s. ‘Het verbaast mij op zichzelf niet dat een insecticide een effect heeft op bijen. Het is wel opmerkelijk dat dit vooral zo blijkt te zijn in combinatie met een varroabesmetting. Dit onderzoek toont volgens mij dan ook eens te meer aan dat het noodzakelijk is om de varroamijten op een goede manier te bestrijden’, aldus Dommerholt.

Dit onderzoek werd gefinancierd uit het budget voor Beleidsondersteunend Onderzoek van het Ministerie van Economische Zaken.

e