Biomassa ontrafeld: kleinschalige bioraffinage voor en door bedrijven

Nieuws

Biomassa ontrafeld: kleinschalige bioraffinage voor en door bedrijven

Gepubliceerd op
25 april 2017

Op 13 april werden de resultaten van de PPS (publiek private samenwerking) Kleinschalige Bioraffinage gepresenteerd tijdens het ACRRES symposium Biomassa ontrafeld. De resultaten van de PPS vormen mooie bouwstenen voor businesscases en verder onderzoek die met de ruim 60 geïnteresseerde aanwezigen verder werden bediscussieerd via lezingen, pitches en een demovloer.

ACRRES, Wageningen University & Research heeft de afgelopen vier jaar met steun van de Topsector Agrifood en zo’n 35 bedrijven onderzoek gedaan aan kleinschalige bioraffinage. In deze PPS werd gewerkt aan het identificeren en ontwikkelen van biobased oplossingen in veelbelovende business cases.

Chris de Visser, projectleider: “Het zijn niet alleen de geslaagde projecten als onder andere ‘aquatische biomassa telen op aquatische reststromen’, ‘slib als grondstof voor bioplastic’ en ‘suikerbieten als grondstof voor chemie’, maar ook de minder succesvolle projecten als bijvoorbeeld ‘eiwitproductie uit suikerbietenbladeren’ die ervoor zorgen dat de huidige kennis over bioraffinage een grote stap gemaakt heeft.”

Kleinschalige bioraffinage

Een belangrijke ontdekking is dat je bij bijvoorbeeld eiwitbioraffinage beter kunt kiezen voor kleinschaligheid. Vaak is groot beter, met name in productiebedrijven waarbij er een hoge overhead is en de kostprijs per product zo gedrukt wordt. Dit geldt niet voor de voedingsmiddelenindustrie laat Marieke Bruins, senior scientist milde scheidingtechnologieën bij Wageningen Food & Biobased Research, weten. Kleinschalig heeft daar namelijk veel voordelen denk aan: lage transportkosten, verhoogde opslagtijd, minder afval in de fabriek, hoger inkomen voor de boeren, snellere innovaties mogelijk en de kwaliteit van het product stijgt, door snelle levering.

Om hierin te slagen zal je kostenefficiënt moeten werken. Gebruik lokale reststromen voor de generatie van warmte en energie, die ter plekke gebruikt kunnen worden. Ga zuinig met je energie om. Ontwateren is bijvoorbeeld wel rendabel op kleine schaal, maar drogen niet. Produceer voor een lokale of eigen markt. Gebruik het verschil tussen verkoopprijs en inkoopwaarde binnen je eigen proces. Werk met zo min mogelijk mensuren en zorg voor automatisering en centrale ondersteuning en gebruik modulaire units als het proces op meerdere plaatsen toe te passen is.

Geslaagde bioraffinage

Het blijkt heel lastig om bioraffinage te laten slagen. Bruins geeft aan dat dit komt doordat het heel complex is. Bedrijven moeten namelijk per definitie meer producten gaan maken en dan ook nog vaak producten die niet in de corebusiness liggen van het bedrijf. Etteke Wypkema, Innovatiemanager bij het Waterschap Brabantse Delta bevestigde dit. Zij werkten binnen de PPS aan het project: ‘PHA’s from residues’ en maakten van rwzi slib bioplastic. Het waterschap heeft van origine geen kennis over bioplastic, dus hoe weet je nu dat je een kwaliteitsproduct aflevert? Daarvoor moet je een samenwerking opzetten met bedrijven/ instellingen die deze expertise wel hebben. In dit geval met Wageningen Food and Biobased Research. “Om bioraffinage te laten slagen zal je bruggen moeten bouwen en een netwerk moeten creëren met verschillende bedrijven en instellingen” aldus Rob Kwinten, Newfoss. Zij hebben in de PPS samengewerkt om de extractie van steviolglycosides uit Stevia op een energiezuinige en natuurlijke manier te ontwikkelen. Jerom van Roosmalen van Osomo benadrukte dat naast een goed netwerk ook efficiëntie een belangrijke rol speelt. Osomo werkt aan de productie.
Het is niet alleen belangrijk dat je een kwalitatief goed product hebt, maar ook het proces moet zo efficiënt mogelijk zijn met zo min mogelijk verlies om te kunnen concurreren met het nog altijd goedkopere aardgas.

IMG_20170413_125927.jpg

Biobased producten

Jan Broeze van Wageningen Food & Biobased Research sprak over grondstofscreening met als doel het in kaart brengen van mogelijkheden voor verwaarding van bijproducten en reststromen. Welk bijproduct is wel geschikt en welke minder voor bioraffinage?
Een mooi voorbeeld is het project waar Rommie van der Weide, ACRRES aan gewerkt heeft. Zij heeft onderzoek gedaan naar valorisatie reststromen met aquatische biomassa. Aquatische reststromen blijken ideaal voor aquatische landbouw, denk aan algenteelt. Aquatische landbouw concurreert niet met landbouwgrond en kan naast voedsel ook heel goed gebruikt worden als grondstof voor de chemie. Het is niet alleen duurzaam (reststromen worden hergebruikt) maar het kan ook een oplossing bieden voor de lege zeeën. We eten graag vis vanwege de omega 3 vetzuren, maar vissen zijn rijk aan omega 3 doordat ze algen eten. Algen zijn daarmee een heel duurzame vervanging van vis als het gaat om de productie van deze belangrijke vetzuren.
Ook de suikerbiet is een heel mooie grondstof voor biobased producten. Hans van Klink, Director Project Development Dutch Sustainable Development BV, gaf aan dat ze goed op weg zijn om de belofte van suikerbieten als grondstof voor de chemische industrie waar te maken. Suiker is immers al vaak de basis van de productie van moleculen die in tal van consumentenproducten verwerkt worden. En de suikerbiet is de beste grondstof voor deze suiker.
Broeze liet zien dat technische haalbaarheid alleen niet voldoende is om bioraffinage te laten slagen. Parallel hieraan dien je de economische haalbaarheid te testen. Daarbij is het belangrijk dat bij reststroom valorisatie er minder kapitaal- en energie-intensieve processen plaatsvinden en dat er een ‘Stappenplan’ gemaakt wordt waarin kennis effectief/vraaggericht en gestructureerd wordt aangesproken.

Biomassa ontrafeld: kleinschalige bioraffinage voor en door bedrijven

De dag werd afgesloten door Kees de Gooijer, aanjager biobased economy in Nederland. Hij gaf aan dat het nog niet af is. We hebben het niet over veranderingen op de korte termijn, maar op de middellange termijn liggen er veel kansen voor bio-energie. Chris de Visser sloot af met de mededeling dat de resultaten van deze PPS mooie business cases opgeleverd hebben en er een voorstel voor een nieuwe PPS op tafel ligt. Tijdens de borrel werden deze plannen verder besproken met de aanwezige bedrijven. Wordt vervolgd dus!