Foto: Leo Nagelkerke. Ecologen verklaren verspreiding nijlbaars in zuidelijk Victoriameer

Persbericht

Ecologen verklaren verspreiding nijlbaars in zuidelijk Victoriameer

Gepubliceerd op
8 april 2015

De grootste zoetwatervisserij in de wereld heeft plaats in het Victoriameer in Afrika. Er is echter zorg over de duurzaamheid van de visserij, vooral op de Nijlbaars, de vissoort die het meest opbrengt. Tot op heden was er weinig bekend over wat de verspreiding van Nijlbaars bepaalt, maar Wageningse en Tanzaniaanse onderzoekers hebben dat nu in kaart gebracht. Hun werk is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Hydrobiologia.

Het Victoriameer in Midden-Afrika is vooral bekend vanwege de grote diversiteit van cichliden, vissoorten die daar van oorsprong voorkomen en die zijn beschreven in het boek ‘Darwins Hofvijver’ van Tijs Goldschmidt. De waterkwaliteit van het meer is in de loop van de laatste eeuw sterk verslechterd, vooral door een toenemende instroom van voedingsstoffen die algenbloei kan veroorzaken. Bovendien zijn na de invoering van de Nijlbaars in de jaren ‘50 en ‘60 veel van de oorspronkelijke soorten verdwenen. Ondertussen is er wel een bloeiende visserij rond het meer ontstaan, zowel op Nijlbaars als op andere soorten vis. Wat de doorslag heeft gegeven voor al deze veranderingen - van de waterkwaliteit of de predatie door Nijlbaars - wordt sinds 2008 onderzocht door Wageningse en Tanzaniaanse onderzoekers in het door NWO gefinancierde project SEDEC (Disentangling the Social and Ecological Drivers of Ecosystem Change in Lake Victoria).

Duurzaamheid visserij

De visserij in het Victoriameer is de grootste zoetwatervisserij ter wereld, maar berichten over afnemende Nijlbaarsbestanden zorgden voor onrust: Is deze visserij wel duurzaam? Het was dus zaak om beter inzicht te krijgen in de biologie en verspreiding van de Nijlbaars. Daarom bestudeerden onderzoekers van de groep Aquacultuur en Visserij van Wageningen University en het Tanzaniaanse Visserij Instituut (TAFIRI) de verspreiding van de Nijlbaars in detail en relateerden die aan tal van kenmerken van het meer. Ook bracht het team het voedsel van de Nijlbaars, vooral zoetwatergarnalen en kleine vissen, nauwkeurig in kaart.

Foto: A. Downing

Diepte en temperatuur

Uit de onderzoeksgegevens ontstond zo een divers beeld van wat de verspreiding van de Nijlbaars bepaalt. De details verschillen met het formaat van de Nijlbaarzen en met de precieze plaats in het meer; maar alles opgeteld blijken Nijlbaarzen vooral voor te komen in ondiepere wateren en op plekken waar de watertemperatuur hoger is. Nijlbaarzen zwemmen hun prooi niet achterna, ook zijn ze niet talrijker op plaatsen waar de prooi zich ophoudt. Volgens onderzoekster Ilse Cornelissen blijken Nijlbaarzen behoorlijk opportunistisch en eten zij ‘wat hen voor de bek komt’. Ze lijken wel een voorkeur te hebben voor kleine visjes, maar als er meer garnalen zijn, eten ze die evengoed.

Dit onderzoek werpt nieuw licht op de biologie van een soort die erg belangrijk is voor de visserij en voor de lokale bevolking. Door de voorkeuren van Nijlbaars beter te begrijpen kan dit onderzoek bijdragen aan het duurzaam beheren van de visserij op de lange termijn.

Meer informatie

Publicatie

Cornelissen, I. J. M., van Zwieten, P. A. M., Peter, H. K. & Nagelkerke, L. A. J. (2015). Nile perch distribution in south-east Lake Victoria is more strongly driven by abiotic factors, than by prey densities. Hydrobiologia: in press. DOI: 10.1007/s10750-015-2237-x.