Grienden gestikt door vis in hun blaasgat

Nieuws

Grienden gestikt door vis in hun blaasgat

Gepubliceerd op
8 december 2015

Twee aangespoelde Grienden aan de Nederlandse kust, dat is een zeldzaamheid. Nóg zeldzamer is het, als blijkt dat ze beide zijn gestorven doordat een tong door hun blaasgat probeerde te ontsnappen. Deze kwamen vast te zitten, zodat de grienden zijn gestikt. Dit kwam naar voren in een onderzoek naar de doodsoorzaak bij de Universiteit van Utrecht, waar IMARES mee samenwerkt. In Utrecht werd de autopsie gedaan en bij IMARES werd de inhoud van de magen bekeken.

Foto: Een aangespoelde Griend in Petten. Grienden komen normaal niet voor onze kust voor: het zijn dieren voor veel dieper water (honderden meters diep), die daar jagen op inktvis. (Foto: Arnold Gronert)

Zeldzame grienden op het Noordzeestrand

IMARES doet onderzoek naar het dieet van toppreatoren in zee, zoals bruinvissen (zie Bruinvissen hebben grote en vette vissen nodig). Een enkele keer spoelt er een groter zeezoogdier dood aan op de Nederlandse kust: een buitenkans voor dieetonderzoekers! Zo spoelden er in december 2014 en in januari 2015 twee grienden (grote dolfijnen) aan bij respectievelijk Nieuw-Haamstede (Zeeland) en Petten (Noord-Holland). Vermoedelijk waren beide dieren afkomstig uit een groep van enkele tientallen grienden die zes weken voor de eerste stranding naar de zuidelijke Noordzee was afgedwaald. Grienden komen normaal niet voor onze kust voor: het zijn dieren van veel dieper water (honderden meters diep), die daar jagen op inktvis. Een interessante vraag was daarom of deze grienden nog iets hadden weten te eten in de Noordzee en of daarvan nog bewijzen te vinden waren in de vorm van voedselresten in hun maag en darm.

Doodsoorzaak gevonden: vis in blaasgat

Bij sectie, uitgevoerd aan de Universiteit van Utrecht, bleek dat beide dolfijnen een tong (de platvis, niet hun eigen tong), klemvast in de adembuis, vlak onder het blaasgat hadden zitten. Dit was ook meteen de doodsoorzaak. Blijkbaar hadden de grienden een voor hen ongewone prooi proberen te eten en hadden ze zich hierin verslikt. De tongen waren bijna aan hun belagers ontsnapt (en als ze dat was gelukt, hadden we het nooit geweten!). Bij walvisachtigen loopt de luchtpijp vanaf het blaasgat omlaag, dwars door de slokdarm heen om daaronder pas naar achteren, naar de longen af te buigen. In de luchtpijp zit een "pen-gat" verbinding die die dieren kunnen ontkoppelen om een grote prooi te kunnen inslikken: kleine prooien passeren links of rechts langs de luchtpijp. Van dat moment van ontkoppelen hebben die tongen (bijna) geprofiteerd: ze zijn omhoog geschoten, de luchtpijp in, richting blaasgat, maar kwamen dus met fatale afloop voor zowel prooi als predator, vlak voor deze nooduitgang klem te zitten.

Wat hadden de grienden gegeten?

De eerste griend had een paar flinke schollen, een haring, twee rivierprikken en 13 inktvisjes (zeekatten, Sepia) gegeten: die waren allemaal zonder problemen doorgeslikt. In de tweede griend werden alleen nog een paar oude restjes van twee eerder gegeten pijlinktvissen gevonden.

Het hele verhaal is onlangs gepubliceerd door een team van Utrechtse en Engelse veterinair pathologen en dieet onderzoekers van IMARES: IJsseldijk LL, Leopold MF, Bravo Rebolledo EL, Deaville R, Haelters J, IJzer J, Jepson PD & Gröne A (2015) Fatal Asphyxiation in Two Long-Finned Pilot Whales (Globicephala melas) Caused by Common Soles (Solea solea). PLoS ONE 10(11): e0141951. doi:10.1371/journal.pone.0141951