Nieuws

Groeiende belangstelling Olifantsgras

Gepubliceerd op
20 juni 2014

Het areaal olifantsgras (Miscanthus) rond Schiphol groeit. Het snelgroeiende gewas dat biomassa levert en ganzen weghoudt bij de luchthaven, staat nu ook op een duurzaam bedrijventerrein. Ook in andere delen van het land neemt de belangstelling voor het reuzengras toe. Boeren gebruiken het om hun huis mee te verwarmen en in Rotterdam maken ze er papier van.

Een coöperatie van akkerbouwers, de Miscanthusgroep, verbouwt het reuzengras al een paar jaar rond de luchthaven. De groep sloeg in mei de handen ineen met de eigenaren van Schiphol Trade Park, een bedrijventerrein in ontwikkeling. De eigenaren willen het bedrijventerrein graag een duurzame uitstraling geven. Daarom gaat de Miscanthusgroep nu op het terrein olifantsgras verbouwen, samen met gewassen zoals papaver (maanzaad), mosterd, vlas en hennep. Rond Schiphol staat nu ruim 60 hectare olifantsgras.

Waardevolle landbouw in stedelijke omgeving

In 2010 plantte Gert Jan Petrie, initiatiefnemer van de Miscanthusgroep, voor het eerst olifantsgras op zijn eigen bedrijf in de Haarlemmermeer. ‘Al decennia is het zo dat Schiphol en de omliggende gemeentes uitbreiden, en de boeren verdwijnen. Dat willen wij een halt toeroepen. Als ondernemers willen wij laten zien wat de waarde van landbouw in een verstedelijkende omgeving is.’

Miscanthus is daarvoor een logische kandidaat: het gewas groeit razendsnel en is een interessante bron van vezels en andere biomassa componenten. Rond Schiphol zorgt het hoge gras er ook voor dat het gebied minder aantrekkelijk wordt voor ganzen. Rond de luchthaven worden nu jaarlijks duizenden ganzen gedood. Door het gebied minder aantrekkelijk te maken voor de vogels zou dat voorkomen kunnen worden.

‘Zou’, want harde cijfers over het ganzenverschrikkereffect zijn er nog niet. Dat is één van de onderwerpen die de boeren samen met onderzoekers van Wageningen UR onderzoeken. De Miscanthusgroep heeft de afgelopen jaren een uitgebreid netwerk opgebouwd van overheden en onderzoeksinstellingen en organiseert tal van activiteiten. Op 23 mei ging bijvoorbeeld de 'Ambachtelijke Academie van start', een plek waar studenten van MBO tot WO zich kunnen verdiepen in het gewas.

Green Deal

In 2011 sloot de miscanthusgroep samen met Wageningen UR en twee ministeries (I&M en EZ) een zogenaamde ‘Green Deal’. De boeren beloofden 60 hectare olifantsgras aan te planten. De ministeries en Wageningen UR ondersteunden de miscanthusgroep  met nader onderzoek naar het gewas. Petrie: 'Plantenwetenschappers van Wageningen UR hebben ons enorm geholpen bij het zoeken naar de beste teeltmethoden. Als we rendabel willen telen moet er zoveel mogelijk ton miscanthus van een hectare komen.’

Onderzoekers van Alterra Wageningen UR brengen in kaart in welke mate het gewas ganzen weghoudt bij de luchthaven. 'Wij zien dat elke dag in het veld, maar je hebt natuurlijk harde cijfers nodig om anderen daarvan te overtuigen.’ Daarnaast heeft Petrie contacten met twee andere Wageningse onderzoeksinstituten: Livestock Research en Food & Biobased Research voor toepassingen van Miscanthus . 

Ook op andere plaatsen in Nederland staat inmiddels olifantsgras. Petrie plantte het onder andere bij boeren die het gewas gebruiken om hun huis en bedrijf mee te verwarmen. Gert-Jan Petrie plantte het gewas in opdracht van NNRGY Crops in Rotterdam en Lansingerland voor papierproductie. Het papier dat NNRGY Crops hieruit heeft gemaakt heet Hierpapier.

Miscanthus als grondstof voor hoogwaardig textiel

Voor het succes op lange termijn is vooral het ontwikkelen van nieuwe afzetkanalen belangrijk. Miscanthus kan gebruikt worden als energiebron, maar brengt meer op als het gebruikt wordt als bron van vezels voor papier of toepassing in hoogwaardige materialen zoals composieten voor de automobielindustrie of geotextielen. Wageningen UR zoekt daarom met de Miscanthusgroep en een aantal bedrijven waaronder textieltechnologieconcern Koninklijke Ten Cate naar financiering voor een onderzoeksproject dat de mogelijkheden voor nieuwe toepassingen in kaart gaat brengen.

Meer informatie