Nieuws

Heeft het natuurbeleid baat bij groene burgerinitiatieven?

Gepubliceerd op
19 mei 2016

Groene burgerinitiatieven leveren een belangrijke bijdrage aan beheer en vergroening van het landelijk gebied en de stad. Slechts weinig initiatieven zijn echter actief binnen het nationale natuurnetwerk. Dat is opvallend, want in tegenstelling tot vaak gedacht zijn veel groene burgerinitiatieven meer gericht op de ecologische waarde van de natuur dan op recreatie of natuureducatie. Teruglopende financieringsmogelijkheden bedreigen echter de continuïteit van veel initiatieven. Dit concluderen onderzoekers van Wageningen UR.

Rijksnatuurvisie

De Rijksnatuurvisie en het Natuurpact met provincies benadrukken het belang van de vermaatschappelijking van het natuurbeleid. Burgers die via groene burgerinitiatieven het heft in eigen hand nemen, worden daarbij als één van de kansen benoemd. Onderzoekers van Wageningen UR hebben 264 van dergelijke burgerinitiatieven geanalyseerd.

Betekenis van burgerinitiatieven

Groene burgerinitiatieven richten zich op beschermen, beleven en beïnvloeden. Een ruime meerderheid van de initiatieven levert een directe bijdrage aan natuurbescherming door zelf te zorgen voor het beheer en de bescherming van groene gebieden, variërend in omvang van postzegelparkjes tot tientallen hectares. Daarnaast hebben ongeveer 40% van de initiatieven de insteek om de natuur beter beleefbaar te maken, en om natuureducatie voor kinderen of volwassenen aan te bieden. Ruim een derde van de groepen probeert het natuurbeleid van overheden of natuurorganisaties te beïnvloeden voor een betere bescherming of om een ander soort natuur te promoten. De betekenis van burgerinitiatieven gaat echter breder. Ze leveren ook een bijdrage om het natuurbeleid te vernieuwen door bijvoorbeeld nieuwe ideeën en verdienmodellen voor het natuurbeheer te ontwikkelen. De groepen die zich richten op beleidsbeïnvloeding zorgen daarnaast voor kritische reflectie op beleid en beheer, en dragen daarmee op termijn bij aan een betere maatschappelijke inbedding van het natuurbeleid.

Continuïteit

Alhoewel initiatieven creatief zijn in het aanboren van nieuwe financieringsbronnen, blijven overheidssubsidies de belangrijkste inkomstenbron. Het teruglopen van subsidiemogelijkheden uit zowel het groene als het sociale domein, bijvoorbeeld via de leefbaarheidsbudgetten, zien veel initiatieven als een belangrijke bedreiging voor hun continuïteit. De huidige natuurbeschermingsvisie om natuur in handen van mensen te leggen, lijkt daarmee enigszins op gespannen voet te staan met de dagelijkse praktijk van veel groene burgerinitiatieven.