Het in beweging brengen van ondernemers in de keten richting duurzaamheid

Nieuws

Het in beweging brengen van ondernemers in de keten richting duurzaamheid

Gepubliceerd op
28 februari 2015

Het LEI organiseerde een gezamenlijke workshop met met Keten Duurzaam Varkensvlees, CONO Kaasmakers, onderzoekers van Wageningen UR en het bureau St. Anna Advies. Tijdens deze workshop stond deze vraag centraal: “Hoe krijg je ondernemers in je keten in beweging richting duurzaamheid?”. Het antwoord was eigenlijk tweeledig: (1) Maak het zo concreet mogelijk, wat wil je bereiken, vertaald naar concreet gedrag en (2) maak vervolgens gebruik van een palet aan interventies om dat ook daadwerkelijk te bereiken.

Keten Duurzaam Varkensvlees en CONO Kaasmakers richten zich beiden op het verduurzamen van de keten. De ketens werken in één PPS met Wageningen UR samen onder de kop “Verduurzamen en verwaarden”. Het doel van deze samenwerking is om kennis en ervaringen te delen en nieuwe kennis te ontwikkelen en te ontsluiten om zo in de eigen keten weer stappen te kunnen maken.

CONO Kaasmakers

CONO Kaasmakers is een coöperatie van ongeveer 460 melkveehouders. CONO is producent van o.a. Beemster-kaas. In 2002 is CONO als eerste begonnen met het stimuleren van weidegang door middel van een premie, vanaf 2008 wordt met het duurzaamheidsprogramma Caring Dairy gewerkt. Maar liefst 90% van de melkveehouders doet hier aan mee. Het duurzaamheidsprogramma is gebaseerd op deelname aan workshops in combinatie met gebruik van tools en monitoring. De melkveehouders krijgen een premie voor deelname aan Caring Dairy en een premie voor het toepassen van weidegang.

Keten Duurzaam Varkensvlees

Keten Duurzaam Varkensvlees (KDV) is als De Hoeve in de jaren 90 begonnen met 11 varkenshouders en inmiddels uitgegroeid tot een keten met circa 300 deelnemende varkenshouders. KDV werkt vanuit concrete doelstellingen die de deelnemers op verschillende thema’s moeten halen. Jaarlijks worden gegevens verzameld en auditgesprekken met de varkenshouders gevoerd. De auditgesprekken hebben een coachend karakter, dat wil zeggen dat het niet alleen gaat om het vaststellen van de huidige situatie maar vooral ook om te kijken hoe er (verder) verbeterd kan worden.

REST-model

In de workshop is het RESET-model geïntroduceerd. Dit model gaat uit van 5 typen interventies die van invloed zijn op het gedrag:

R: Regels en richtlijnen: verplichtingen
E: Educatie: via kennis meer inzicht geven in waarom en hoe zaken anders kunnen: versterken
S: Sociale druk: de norm in de groep heeft veel invloed
E: Economische prikkels: boetes of premies
T: Tools: voorzieningen om het eenvoudig en/of leuk te maken: ontzorgen

Cono focused op de educatie

CONO heeft vanaf de start sterk ingezet op de E van Educatie door middel van de workshop en instrumenten als KoeKompas die ook gericht zijn op het vergroten van het inzicht van de veehouder. KoeKompas is bij CONO ontwikkeld en wordt inmiddels breed in de Nederlandse zuivelsector toegepast. Daarnaast zet CONO via de premies ook op de tweede E (Economische prikkels) in. Er is een premie voor weidegang (€ 1,00/ 100 kg melk) en een premie voor deelname aan het programma Caring Dairy (€ 0.75/100 kg melk). De premie is dus voor een deel gericht op resultaat (weidegang) en voor een deel op inspanning (deelname aan workshops). De conclusie van de discussie was dat op de knoppen S (Sociale druk) met behulp van communicatie maar bij voorbeeld ook via benchmarks meer ingezet zou kunnen worden. Ook in het ontzorgen van ondernemers (T van Tools) lijkt meer mogelijk.

KDV meer aandacht op de richtlijnen en regels

Keten Duurzaam Varkensvlees heeft een ander accent in het duurzaamheidsprogramma. De R van richtlijnen en regels speelt een wat grotere rol. In sommige gevallen wordt ook afscheid van deelnemers genomen als het niet blijkt te lukken om de gestelde normen te halen. Daarnaast wordt relatief veel aandacht aan het ontzorgen (T van Tools) besteed. Dit gebeurt bijvoorbeeld door een Energiefonds op te richten waar aangesloten varkenshouders gebruik van kunnen maken als ze investeringen willen doen die gericht zijn op energiebesparingen. Een ander voorbeeld van ontzorgen is direct gekoppeld aan één van de eisen uit het KDV programma. Dit betreft de eis dat rond werpen nestbouwmateriaal aan de zeug ter beschikking moet worden gesteld, waarbij KDV heeft geregeld dat een varkenshouders via de eigen KDV-site met één druk op de knop direct het goede materiaal kan bestellen. Het KDV eisenpakket is tot nu toe  mede op efficiency gericht en dat levert de varkenshouders direct voordeel in de bedrijfsvoering op.