Kansen verzilveren door versterkt cluster management: Biobased Economy in Noord-Nederland

Nieuws

Kansen verzilveren door versterkt cluster management: Biobased Economy in Noord-Nederland

Gepubliceerd op
12 januari 2016

De Biobased Economy tot stand brengen is complex: Nieuwe waardeketens moeten worden opgebouwd, wat samenwerking vergt tussen partijen uit verschillende ketens en tussen schakels binnen nieuwe ketens. Het beschouwen van de Biobased Economy met een clusterperspectief is hierbij behulpzaam, denken onderzoekers van Alterra Wageningen UR. Zij verkenden wat er nodig is om het verzilveren van de kansen van de Biobased Economy in Noord-Nederland dichterbij te brengen.

De partijen die in een nieuwe waardeketen met elkaar gaan samenwerken moeten daarvoor vaak eerst elkaars taal leren spreken en cultuur leren begrijpen alvorens ze kunnen samenwerken. Vervolgens moeten werkbare business cases worden ontwikkeld en geïmplementeerd, terwijl een deel van de benodigde kennis nog ontbreekt en er de nodige onzekerheden zijn. De eerste stappen en risico’s worden bij economische innovaties vaak door overheidspartijen genomen (Mazzucato, 2011). Als de risico’s kleiner zijn geworden, nemen banken en andere bedrijven het over. Het is al met al een lastig samenspel van innovatieve en behoudende krachten. De opgave is om in dit lastige krachtenveld vooruitgang te boeken.

Clusters kunnen hierbij behulpzaam zijn: Dit zijn netwerken van bedrijven die in een competitieve omgeving door samenwerking innovaties ontwikkelen en verwaarden. Door het gericht versterken van de relaties tussen bedrijven onderling en met overheden, kennis- en onderwijsinstellingen, kapitaalverstrekkers, andere clusters en mondiale netwerken kan aan sterkere clusters worden gewerkt. Dit wordt ook wel ‘cluster management’ (Lindqvist, Ketels en Sölvell, 2013) of ‘cluster governance’ (Ebbekink et al., 2015) genoemd. Cluster management wordt in vele landen binnen Europa en elders in de wereld toegepast: VS, UK en vooral Scandinavië. Er bestaat zelfs een mondiaal netwerk van cluster management organisaties: TCI (www.tci-network.org).

Naar aanleiding van Alterra Wageningen UR’s verkennende studies (zie Kranendonk & Gerritsen, 2015 & Gerritsen & Pleijte, 2015) zijn vier ontwikkelingssporen te onderscheiden voor het clustermanagement voor de Biobased Economy in Noord-Nederland:

Ontwikkelen van biobased markten

Biobased bedrijven ontwikkelen producten die aan consumenten behoeften voldoen. Provincies, gemeenten, waterschappen en het Rijk kunnen markten creëren via juridische, financiële en organisatorische kaders. De consument van biobased producten beïnvloedt hoe publieke en private partijen opereren.

Biobased Economy als integraal thema behandelen

Het benaderen van de Biobased Economy vanuit hoofddossiers die Rijk en provincies herkennen als water, zorg, energie en agri & food en minder als zelfstandig dossier. Hierbij hoort ook het aandacht besteden aan organisatorische aspecten zoals verdienmodellen, waardeketens, consumentengedrag, en governance; naast en in samenhang met de technologische aspecten waar al volop aandacht voor is.

Versterken van de implementatiekracht

Strategische keuzes maken in hechte samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, kennis en onderwijs binnen de regio en met partijen van buiten de regio door doorlopend met hen te monitoren wat er in en rondom het cluster gebeurt en gezamenlijk te bepalen wat er nodig is.

Samenwerking tussen Delfzijl, Emmen en Veenkoloniën

Op zoek gaan naar sporen waarin de deelclusters Delfzijl, Emmen en Veenkoloniën - in verbinding met het Duitse Weser – Ems en Zwolle - sterker worden. Deze sporen moeten via concrete en resultaatgerichte projecten vorm krijgen. Deze regio’s kennen ieder een eigen dynamiek en zijn met een deel van de kansen bezig die Bos et al. (2015) benoemd hebben. Samenwerking is nodig om de opkomst van de Biobased Economy in Noord-Nederland mogelijk te maken.