Kansen voor het ‘biobased ziekenhuis’

Nieuws

Kansen voor het ‘biobased ziekenhuis’

Gepubliceerd op
11 mei 2015

Mede dankzij een haalbaarheidsonderzoek van Wageningen UR beschikt ziekenhuis Rijnstate in Arnhem over een waslijst van ziekenhuisartikelen die voortaan uit vergistbare biobased materialen kunnen worden gemaakt. Het afval kan direct op de verpleegafdeling worden vershredderd, waarna het via het riool in een vergistingsunit terecht komt. De innovatie levert energie, veroorzaakt minder afval en verbetert de hygiëne en logistiek

De bedpo is vermoedelijk het meest bekende ziekenhuisartikel. Verpleegkundigen moeten de glimmende stalen po’s naar een wasmachine brengen waar ze worden gereinigd. Veel werk, veel energie, veel waswater en schoonmaakmiddel is het gevolg. Als het aan Marc Koster van de afdeling Vastgoed van het Rijnstate ligt, gaat het vanaf 2017 anders. ‘We denken dat we met 51 shredders op verschillende plaatsen in het ziekenhuis de wegwerpartikelen te kunnen vermalen en ze op een centraal punt vergisten tot biogas’, zegt Koster.

Daar is niet alleen het milieu mee gediend. Koster spreekt van een regelrechte business case. ‘Vanaf dag 1 gaan we verdienen op de investering en is er sprake van een positieve netto contante waarde. Na elf jaar hebben we de hele investering terugverdiend’, aldus Koster. De inspiratie voor het vergistingsproces komt van het Reinier de Graafziekenhuis in Delft. Dat ziekenhuis omarmde al in 2010 het concept van het bedrijf Pharmafilter. In Delft vermaalt de shredder nu sinds enkele jaren afdelingsafval als maaltijdresten, bedpo’s, bloedzakken en servies.

Servies, bedlinnen en operatiejassen vergisten

‘Tonto’ is de shredder van Pharmafilter gedoopt, Spaans voor ‘een dwaas´. De vermalen producten gaan naar een centrale unit waar vaste deeltjes en water worden gescheiden. De organische delen gaan naar de vergister, onverteerbare delen en conventioneel plastic komt in een slibfractie en de waterige fractie wordt in een membraanbioreactor gezuiverd, waarna actief kool en ozon korte metten maken met medicijnresten.

Rijnstate wil nu een stap verder gaan. ‘Met behulp van de lijst van biobased materialen van Wageningen UR willen we proberen een veel groter deel van ons ziekenhuisafval te vergisten’, aldus Koster. Op de lijst staan niet alleen de bekende wegwerpartikelen als koffiebekers maar ook allerhande sputumbakjes, injectiespuiten, bedlinnen, mutsen, schoentjes en operatiejassen.

De overweging om met vergisting en een transformatie richting biobased aan de slag te gaan, valt samen met een uitbreiding van de ziekenhuiscapaciteit en strategisch plan. Het Rijnstateziekenhuis wil bouwplannen combineren met een ambitieuze vermindering van de ecologische voetafdruk en zo de jaarlijkse 600 duizend kilogram afval terugbrengen, een CO2-reductie bewerkstelligen en haar waterverbruik verminderen.

160 duizend kilo vergistbaar materiaal

Bij Wageningen UR Food & Biobased Research maakt onderzoeker Martien van den Oever duidelijk dat niet alleen het bioplastic PHA in aanmerking komt voor vergisting. ‘Onderleggers, textiel en de bergen tissues die ziekenhuizen gebruiken, kunnen waarschijnlijk in de toekomst met geringe inspanning ook vergist worden’, denkt Van den Oever. Hij heeft uitgerekend dat 160 duizend kilogram materiaal dat in Rijnstate omgaat tenminste gedeeltelijk vergistbaar is of van een vergistbare equivalent kan worden gemaakt. ‘Dat levert een hoeveelheid biogas op die overeenkomt met 70 duizend liter diesel of 2,6 TeraJoule, dat is ruim 700 duizend kWh stroom.’

De uitbreiding van het huidige biobased assortiment van PHA met andere vergistbare materialen vraagt echter wel om een aantal proeven, die moeten aantonen of het biobased materiaal vergistbaar is. Van den Oever: ‘De afbraak van bijvoorbeeld PLA gebeurt niet noodzakelijkerwijs door dezelfde micro-organismen die bij het huidige Pharmafilter-proces actief zijn.’ Nadere proeven wil Wageningen UR in samenwerking met Pharmafilter gaan uitvoeren.

Veel laaghangend fruit

Van den Oever maakt een heldere indeling in vier categorieën. Bijna de helft van de producten die worden gebruikt zijn waarschijnlijk al grotendeels vergistbaar, zoals kleenex tissues en toilettissues, zo blijkt uit het Wageningen UR-onderzoek. Daarnaast is een kleine tien procent, meest borden, soepkommen en bestek al in een biobased variant verkrijgbaar - maar deze producten worden nog niet ingekocht. Ongeveer vijftien procent, meest lakens, kommen, trays en potjes bestaan nu uit polypropeen maar zijn met geringe technische inspanning van vergistbare materialen te maken als er maar voldoende vraag naar is. Voor circa 2,5 procent van de ziekenhuisbenodigdheden in het Rijnstate ziekenhuis zoals klittenband, pleisters en afzuigpotten is de biobased-versie nog een vrij grote technische uitdaging, aldus de studie. Het resterende kwart is papier. Dat is al recyclebaar. ‘Er is dus heel veel laaghangend fruit’, zegt Van den Oever op grond van de haalbaarheidsstudie. Maar er zijn ook nog onzekerheden. ‘PVC-slangen, latex handschoenen en metalen gereedschap zoals scharen, mesjes en pincetten moeten we met een nieuwe blik gaan bekijken’.

Markt op gang krijgen

Rijnstate gaat de komende maanden precies invullen welke producten kunnen worden vervangen door vergistbare varianten en wat de financiële consequenties hiervan zijn.  In het vervolgproject op deze studie wordt bekeken in hoeverre er met andere ziekenhuizen kan worden samengewerkt, om meer volume en dus een markt op gang te krijgen. Koster hoopt dat er snel besluitvorming kan plaatsvinden en de bouw in eind 2016 of begin 2017 kan beginnen. Er zijn nog zes andere ziekenhuizen die de overstap richting biobased willen maken met biobased materialen en de vergister van Pharmafilter. Naast Delft en Arnhem gaat het onder meer om het Erasmus MC in Rotterdam en het ziekenhuis in Terneuzen

Neem contact op met de expert