Nieuws

LEI: GLB-budget kan effectiever worden ingezet

Gepubliceerd op
9 januari 2014

Dit jaar agendeert LEI Wageningen UR tijdens Het Grote Agrodebat het Europese landbouwbeleid (GLB) na 2020. De concentratie van de landbouwproductie op minder bedrijven zal leiden tot een splitsing in kleine gezinsbedrijven, Family Farms, en grotere MKB-bedrijven: Family Firms. Dat vraagt om een nieuwe invulling van het GLB. Uit een eerste verkenning van het LEI blijkt dat het GLB-budget effectiever kan worden ingezet dan met de huidige hectaretoeslag. Wat inhoudt dat met behoud van een redelijke levensstandaard van agrarisch ondernemers, twee derde van het GLB-budget kan worden ingezet voor risicomanagement.

Laan van Staalduinen, algemeen directeur bij het LEI: “Het is niet onze taak de keuzes voor het landbouwbeleid in 2020 te maken, en daar is het ook nog te vroeg voor. Maar wij zijn er als LEI wel voor om tijdig nieuwe zaken te agenderen. We voorzien de sector en (Brusselse) politiek van onderbouwde inzichten zodat ze goed voorbereid zijn op de discussie die ongetwijfeld gaat komen, gezien het belang.”

Met als uitgangspunt de doelstelling van de EU om de landbouwbevolking van een redelijke levensstandaard te verzekeren, heeft het LEI gekeken of de besteding van het EU landbouwbudget effectiever kan. In het huidige systeem ontvangen agrarisch ondernemers een vaste toeslag per hectare. Deze toeslag heeft als effect dat de grond- en pachtprijzen stijgen. In plaats daarvan kan het budget ook worden ingezet als agrarisch ondernemers door calamiteiten, zoals het weer of dierziektes, worden getroffen. Op die manier biedt het GLB een meer gerichte ondersteuning.

Uit de LEI-verkenning blijkt dat na 2020 de landbouwproductie verder geconcentreerd zal zijn op een kleiner aantal bedrijven. Nu is de concentratie al enorm: in 2006 had 17% van de Nederlandse bedrijven al 50% van de productie in handen, inmiddels is dat ongeveer 55%. In andere lidstaten is die concentratie veelal nog sterker. Deze toename in concentratie komt onder andere door verdere automatisering en robotisering, beschikbaarheid van goedkope uitvoerende arbeid waardoor ondernemers zich op het management richten en de integratie in de keten. Het gezinsbedrijf, de family farm, wordt steeds meer een family firm.

Een van de doelstellingen van het GLB in 2020 kan herstructurering zijn als gevolg van de toenemende concentratie, waarin perspectief en sociale zekerheid wordt geboden aan kleine bedrijven. Een andere doelstelling kan zijn om de impact van calamiteiten op grote bedrijven op te vangen: risicomanagement.

In 2016 is Nederland voorzitter van de Europese Unie, waarna ook de Mid-Term Review start van het landbouwbeleid 2014-2020. Het is dus zaak nu al de juiste inzichten te verwerven voor de bepaling van het nieuwe GLB na 2020.

#agrodebat - Op 9 januari is er vanaf 16.00 uur discussie op Twitter.