Herfstgras optimaal benutten door zomerstalvoeren

Nieuws

Negentien ton snijmais in jubileumjaar De Marke

Gepubliceerd op
26 oktober 2017

Op scheurland bemest De Marke het maisland niet. Hier komt geen stikstof en fosfaat uit drijfmest en kunstmest op. Extra stikstof is niet nodig, weet het proefbedrijf na jaren van onderzoek. Dat blijkt ook uit de opbrengst over 2017 van 19 ton droge stof per hectare mais. Dit is een goede opbrengst in het 25-jarige jubileumjaar van De Marke.

Om hoge nitraatgehaltes in het grondwater te voorkomen geeft De Marke, na de teelt van gras geen extra stikstofmeststoffen mee bij de maisteelt. De mais heeft dat ook niet nodig, mits de graszode tijdig is vernietigd en voor voldoende stikstoflevering kan zorgen. In 2017 blijkt deze aanpak wederom succesvol, getuige ook de hoge opbrengst van de mais. Dit is één van de successen is 25 jaar De Marke als proefbedrijf voor melkveehouderij en milieu.
Toch haalt De Marke niet jaarlijks zo’n hoge maisopbrengst op gescheurd grasland. De oorzaak hiervan ligt, volgens de betrokken onderzoekers, niet bij de stikstofbemesting. Dit is toe te schrijven andere aspecten zoals droogte en temperatuur. Deze zorgen andere jaren voor lagere opbrengsten. 'Het weer was dit erg gunstig voor de maisteelt. Niet alleen op De Marke, maar voor heel Nederland', geeft bedrijfsleider Zwier van der Vegte aan.

Gebruik meststoffen meer dan gehalveerd

In 25 jaar is er veel gebeurd in de melkveehouderij. Onder andere op het gebied van bemesting zijn er grote stappen gezet. In de jaren tachtig gaven we in Nederland nog 100 kuub drijfmest en 500 kg stikstof uit kunstmest per hectare. Nu is dat gedaald naar 55 kuub en 200 kilogram stikstof. Dit is meer dan een halvering van stikstof en fosfaat per hectare. Opmerkelijk is dat gewasproductie niet gedaald is maar juist gestegen. Een mooie prestatie van de sector. Het gevolg hiervan is een enorme vermindering van de verliezen naar het milieu, maar ook besparing op kosten. De Marke heeft hieraan een wezenlijke bijdrage geleverd door praktijkonderzoek en intensieve communicatie met de doelgroepen. Aan het eind van de jaren 90 kreeg het proefbedrijf hulp bij de implementatie van de materie in de praktijk via het project Koeien & Kansen. De verbinding tussen het project Koeien & Kansen en De Marke bestaat nog steeds.

Opvallende resultaten

De Marke heeft in de afgelopen 25 jaren diverse maatregelen en innovaties ontwikkeld en naar de praktijk gebracht. Een paar voorbeelden:

  • Een vanggewas na de mais voor benutting van de achtergebleven stikstof
  • onderzaai van een vanggewas bij de maisteelt in juni om de resterende stikstof nog beter vast te houden.
  • Drijfmestrijenbemesting in de maisteelt.
  • Mais na gras niet bemesten
  • Nauwkeurig toedienen van drijfmest bij de juiste weersomstandigheden en geen drijfmest meer uitrijden na 1 juli, waarbij een grotere mestopslag nodig is.

Deze maatregelen hebben geleid tot een flinke verhoging van de benutting van stikstof en fosfaat op zowel gras als mais, zodat de mestgiften drastisch omlaag konden. Deze aansprekende resultaten hebben in 2005 bijgedragen aan het verkrijgen van de eerste derogatie in Nederland.

Verschillende onderzoeksvraagstukken

De ammoniakemissie op De Marke is flink verlaagd door een emissiearme vloer, maar ook door nauwkeurig toedienen van de mest en verlagen van de stikstofvoeding aan het melkvee hebben hier fors aan bijgedragen. Onderzoek op de Marke heeft aangetoond dat de hoeveelheid stikstof en fosfor in de rantsoenen voor melkvee echt een stuk lager konden en het onderzoek droeg hiervoor ook mogelijkheden aan.
Verder heeft onderzoek op De Marke aangetoond dat de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen gehalveerd kon worden, vooral  in combinatie met mechanisch onkruidbestrijding.
Via mestvergisting is De Marke energieneutraal geworden en door nitraat te voeren is de methaanemissie met 10% gedaald.
Het onderzoek op de Marke is ook de basis voor onderbouwing en validatie van instrumenten als BEX en KringloopWijzer.

Innovaties door vertalen naar de praktijk

Veel van de genoemde vernieuwingen zijn overgenomen door de praktijk en het beleid. Daarin speelt het project Koeien & Kansen een belangrijke rol. De opzet blijkt succesvol, namelijk risicovolle zaken eerst toetsen op De Marke bij gebleken geschiktheid via het project Koeien & Kansen introduceren in de praktijk.
Is dan altijd alles een succes op De Marke? Natuurlijk niet. Want goed onderzoek gaat met vallen en opstaan. Zo was de eerste emissiearme vloer erg glad en dus dieronvriendelijk. Verder zijn we in de zoektocht naar vermindering van het stikstofgehalte in het rantsoen ook wel eens doorgeschoten, zodat de melkproductie veel te veel daalde. En dan mestvergisting en -raffinage. Vol goede moed is De Marke een aantal jaren geleden begonnen met deze innovatie. Maar de moed zakte wel eens in de schoenen als de installatie het wederom liet afweten.

Toekomst voor De Marke

Proefbedrijf De Marke bestaat 25 jaar. In deze periode is veel gebeurd. Terugkijken is eenvoudig, maar is er ook een toekomst. De Marke denkt opnieuw na over haar toekomst: wat zijn belangrijke items, en hoe kan de Marke bijdragen aan de juiste ontwikkelingen voor de komende periode? De toekomst maak je samen, innoveren doe je met elkaar. Deze processen blijven doorgaan. De Marke kan hier blijvend haar rol vervullen, zodat de melkveehouderij een sector blijft in een land vol kansen.

Oorsprong van KTC De Marke

De Marke is 25 jaar geleden opgericht als proefbedrijf in Hengelo (Gld.) in de Achterhoek. De aanleiding was om praktijkonderzoek te doen naar de mogelijkheden om de Europese nitraatrichtlijn te halen, en toch voldoende inkomen te halen. De lat werd bewust erg hoog gelegd, want de locatie was ongeveer de lastigste grond van Nederland. Klapzand, waarbij het nitraat erg gemakkelijk naar het grondwater kan spoelen. Naast de nitraatproblematiek, kregen fosfaat (excretie en bemesting), ammoniak en broeikasgassen in de afgelopen 25 jaren ook volop aandacht.