Nieuws

Nieuws over voeding en gezondheid vraagt om duiding

Gepubliceerd op
24 oktober 2016

‘Is worst de sigaret van de toekomst?’ dat was de hamvraag van de Wereldlezing die door Wageningen Academy en KLV werd georganiseerd donderdagavond 19 oktober op de campus in Wageningen. Aanleiding was het bericht dat de WHO naar buiten bracht over de relatie tussen het eten van bewerkt vlees en kanker. De hype die ontstond - het risico op darmkanker zou 20 keer zo hoog zijn als je 50 gram bewerkt vlees per dag eet (NOS-journaal) - had volgens de sprekers voorkomen kunnen worden door de juiste feiten en goede uitleg van die feiten door wetenschappers en wetenschapsjournalisten.

Dat het onderwerp leeft, bleek uit de 100 bezoekers die zich vooraf hadden aangemeld voor deze lezing. Bezoekers, wetenschappers en studenten die allemaal ook consument zijn, wilden graag antwoord op de vraag: ‘Is (bewerkt) vlees nou echt ongezond?’
De Wereldlezing was live te volgen via de livestream van Wageningen University & Research (280 mensen keken mee, waarvan 25% in Wageningen en 75% elders) en Persicope (gemiddeld 100 volgers). Zowel de mensen thuis als de mensen in de zaal werden uitgenodigd om actief mee te discussiëren via Twitter: #VoedingKanker. Er kwamen 250 tweets binnen, op schermen live te zien, zodat de sprekers direct op vragen en stellingen konden reageren. Dit gaf een levendige interactie tussen publiek in de zaal, volgers van de lezing thuis en de sprekers. De tweets zijn in het totaal 628.207 keer bekeken.

Consument zelf verantwoordelijk

Ellen Kampman, hoogleraar voeding en chronische ziekte (Wageningen University & Research) gaf haar visie vanuit wetenschappelijk oogpunt op de combinatie van (bewerkt) vlees en kanker. Hoe riskant is het nou echt? Zij vertelde dat er in 21% van de darmkankergevallen een relatie is met  slechte voedingsgewoontes. Uit onderzoek blijkt dat slechte voeding het risico op kanker verhoogt van 5,1% naar 5,9 %. Volgens haar is het voor de consument makkelijker om de schuld bij de industrie te leggen in plaats van bij zichzelf.

Wetenschapsjournalisten moeten nieuws duiden

Hans van Maanen, voormalig wetenschap journalist bij de Volkskrant ging in op de vragen Waarom komt een persbericht van het WHO op deze manier in het nieuws? En  Wie klopt de boel op: de journalist of de onderzoeker? Hij stelde dat nieuws nieuw wordt bij gebrek aan ander nieuws. Volgens hem wordt het onderwerp voeding door veel journalisten niet serieus genomen. Hierdoor bestaat het risico dat nieuws op dit gebied wordt opgeblazen. Hij vindt het een taak van wetenschapsjournalisten om kritisch te zijn op dit soort berichten en duiding te geven aan risico’s die zouden kleven aan het eten van bewerkt vlees.

Gevarieerd voedingspatroon

Aan het einde van het debat stelde Kampman dat wetenschappers bij de feiten moeten blijven. Zij zijn mede verantwoordelijk hoe die feiten in het nieuws komen. Er ligt een uitdaging om de wetenschap en de communicatie over voeding en gezondheid te verbeteren. Volgens haar kan dat beter.
Van Maanen ziet ook een rol voor de wetenschapsjournalisten op het gebied van het nieuws over voeding en gezondheid. En dan vooral op het gebied van de uitleg van die wetenschappelijke cijfers.
Volgens Frans Kok, emeritus hoogleraar Humane Voeding en voorzitter van de avond, had het WHO-persbericht van de WHO beter gecontroleerd kunnen worden op de juiste gegevens/data.
Op de vraag uit de zaal hoe je door voeding je gezondheid op peil kunt houden gaf Kampman de volgens haar saaie, maar eenvoudige aanbeveling: “Eet gevarieerd, that’s the key.”