Oesters en mangroves beschermen Bangladesh tegen overstromingen

Nieuws

Oesters en mangroves beschermen Bangladesh tegen overstromingen

Gepubliceerd op
22 december 2014

Oesterriffen en mangrovebossen helpen kustafslag en overstromingen voorkomen. Tegelijkertijd trekken de riffen en mangroven vis en krab aan en vormen zo een voedselbron voor de bevolking. Dat blijkt uit een internationaal eco-engineering project in Bangladesh, een land dat wordt geteisterd door vloedgolven en cyclonen.

Schelpdieren als oesters kunnen riffen voor de kust vormen, die de stroming en de golven beïnvloeden. Daardoor gaan de riffen kusterosie tegen. Mensen kunnen zelf oesterriffen aanleggen voor kustverdediging, tonen experimenten in Nederland en de VS aan. Ook het overstromingsgevoelige Bangladesh kan van kunstmatige oesterriffen profiteren. Onderzoekers van IMARES en het LEI, onderdelen van Wageningen UR, bestudeerden de ecologische en sociaaleconomische mogelijkheden, terwijl ingenieurs van Royal Haskoning DHV de technische kant in ogenschouw namen.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Grote oesters

Allereerst bekeken de onderzoekers waar in Bangladesh oesters kunnen groeien en wat het beste materiaal is voor een rif. Oesters hechten zich alleen aan een harde ondergrond. In een proefproject bootsten de onderzoekers met een 50 meter lange betonnen structuur een volgroeid oesterrif na van ongeveer 70 cm hoog. “Dit bleek technisch en financieel het beste. De oesters vestigen zich op de holle betonstructuren, die tevens een leefgebied vormen voor krabben en vissen”, vertelt Tom Ysebaert van IMARES. Na een jaar zaten er grote aantallen oesters, terwijl de golfdempende werking tot sedimentatie oftewel zandophoping achter het rif leidde. “De oesters groeiden goed. Na een jaar hadden we al oesters van 4 centimeter”, aldus Ysebaert. Volgens berekeningen met modellen kan het oesterrif zo’n 2 centimeter per jaar in de hoogte groeien. Daarmee kan het ook de zeespiegelstijging bijhouden.

Mangrovebos

Maar bij een echte storm is een oesterrif niet voldoende. De golven slaan er bij hoog water gewoon overheen. Ieder jaar overstroomt zo’n 30 tot 70 procent van het dichtbevolkte Bangladesh. De klimaatverandering brengt in de toekomst naast een versnelde zeespiegelstijging nog meer stormen en cyclonen mee. Vroeger lagen er langs de kusten van Bangladesh veel mangrovebossen, die grotendeels zijn gekapt. Als het aan de onderzoekers ligt, worden er opnieuw mangroven aangeplant vanwege hun kustverdedigende functie. “We verwachten dat het mangrovebos beter overleeft en sneller uitgroeit door de aanwezigheid van een oesterrif. Uiteindelijk heb je een brede strook van minstens 250 tot 500 meter volwassen mangrovebomen nodig om de kust te beschermen”, legt Ysebaert uit. “Bij stormen en vloedgolven vangt het mangrovebos als eerste verdedigingsgordel heel wat klappen op. Daardoor raken de aarden dijkjes erachter minder beschadigd en zijn de mensen en hun bezittingen beter beschermd tegen overstromingen.”

Krab

Het is wel belangrijk dat de oesterriffen en mangrovebossen goed beheerd worden. Zodat mensen bijvoorbeeld niet al het hout of alle oesters weghalen. “Dat kan alleen in afstemming met de kustgemeenschappen. Mensen moeten inzien dat ze er op lange termijn profijt van hebben wanneer het rif beschermd en gerepareerd wordt”, benadrukt Arie van Duijn van het LEI. Behalve de oesters, komen er bij de riffen en mangrovebossen veel vissen en krabben voor die als voedsel kunnen dienen. De onderzoekers bekeken de mogelijkheden. “De kustbewoners eten wel oesters, maar het is nog geen topproduct in Bangladesh. Krab bleek echter ook exportwaarde te hebben en was er al veel sneller te vinden”, aldus Van Duijn.

Niet overal langs de kust is de bodem geschikt voor mangroves en oesterriffen. Ysebaert: “Deze methode kan op heel wat plaatsen worden toegepast. Overal betonnen dijken neerleggen is immers onbetaalbaar. En de aarden dijken alleen zijn vaak te kwetsbaar. Deze vorm van eco-engineering is duurzaam en relatief goedkoop. Op de langere termijn heb je dan een zelfherstellend kustverdedigingssysteem van oesterriffen en mangrovebossen.”

In december 2014 zond de televisiezender Channel i in Bangladesh een talkshow uit over eco-engineering en het project. Eind november had het journaal in Bangladesh er ook al een item over. Er loopt nog vervolgonderzoek en de overheid van Bangladesh is geïnteresseerd in grotere pilotprojecten.