Nieuws

Ontploffing koeienstal mogelijk niet door koeienscheten

Gepubliceerd op
29 januari 2014

Door een ontploffing in een koeienstal in het Duitse Rasdorf, volgens de politie veroorzaakt door methaangas in de stal, vloog het dak van de schuur er af en raakte een koe gewond. Het gas van de scheten van de negentig koeien veroorzaakte een explosie. Maar onderzoekers van Wageningen UR denken dat er een andere aanleiding is voor deze methaangasexplosie.

Methaan komt in de stallucht terecht, zowel vanuit de spijsvertering van de koeien als vanuit de mestopslag onder de roosters. Bij de vertering van gras en ander voer in melk produceren koeien methaan in hun voormagen. Maar dat methaan komt niet in de stallucht via scheten, maar voor 98% via de voorkant door het laten van boeren. De hoeveelheid methaan die een koe produceert hangt af van wat de dieren eten en is globaal zo’n 500 liter per dag. Lucht wordt explosief als er 6 tot 16%(= 60.000-160.000 ppm) methaan in voorkomt. Zulke explosieve concentraties komen op stal niet voor. In Nederlandse melkveestallen komt het gemiddelde methaanhalte onder normale omstandigheden niet boven de 50 ppm (0,08% van de onderste explosiegrens). Bovendien gelden voor melkkoeien huisvestingsnormen waardoor het volume van een melkveestal groot genoeg is om de methaanconcentratie laag te houden. De meeste melkveestallen zijn gedeeltelijk open en daarmee ook erg goed geventileerd.

Explosief mengsel in mestkelder

Het lijkt onderzoekers van Wageningen UR daarom waarschijnlijker dat het explosieve mengsel ontstaan is in de mestopslag onder de stal in combinatie met onvoldoende ventilatie. Ook uit mest ontstaat namelijk methaan. Onder normale omstandigheden is dat ongeveer een derde van wat koeien zelf produceren, maar soms kan dat veel meer. Methaan is lichter dan lucht en kan zich in bepaalde ruimten ophopen, bijvoorbeeld onder een dak. Soms treedt er schuimvorming op in mestkelders en blijft het methaangas gevangen in luchtbellen. Een explosief gasmengsel ontstaat als dat methaan bij het mixen van de drijfmest in de mestkelder of uit knappende luchtbellen vrij komt. Explosies van methaangas uit schuimende mest en tijdens mixen komen wel regelmatig in het nieuws en dan vaker van varkensstallen.

Conclusie: Het waren zeker niet koeienscheten die de Duitse stal deden ontploffen. Ook is het onwaarschijnlijk dat de boertjes van de koeien de oorzaak waren. Aannemelijker is dat er wat mis was met de mestopslag bij of onder de stal in combinatie met onvoldoende ventilatie.

Onderzoek

Wageningen UR doet onderzoek naar methaanvorming bij koeien (jan.dijkstra@wur.nl), stalinrichting (paul.galama@wur.nl), gasvormige stalemissies (hendrikjan.vandooren@wur.nl) en schuimvorming in mest (ad.vanvuuren@wur.nl).