Geplooide eendenmosselen op zwerfplastic Rottumerplaat (let op de Eendenmosselen op Peter Pan’s oor!) (© Tim van Nus - Staatsbosbeheer)

Nieuws

Opmerkelijk veel plastic zwerfvuil op de Waddeneilanden

Gepubliceerd op
10 juni 2014

Na meldingen dat er ongebruikelijk veel plastic afval aan het strand van Texel was gesignaleerd, is een oproep gedaan aan het netwerk van vrijwilligers uit het stormvogelonderzoek, om de omvang van het gestrande zwerfvuil op de Wadden in kaart te brengen.

Foto rechts: Geplooide Eendenmosselen op zwerfplastic op Rottumerplaat (let op de Eendenmosselen op Peter Pan’s oor!) (© Tim van Nus - Staatsbosbeheer)

Foto 1: klein plastic zwerfvuil in de vloedlijn van Texel 12 Mei 2014 (© Maarten Brugge)
Foto 1: klein plastic zwerfvuil in de vloedlijn van Texel 12 Mei 2014 (© Maarten Brugge)

Op 12 mei 2014 meldde strandteller Maarten Brugge dat hij in de vloedlijn van Texel ongebruikelijk veel klein plastic afval had zien liggen (foto 1). Hoewel op 14 mei de Texelse vloedlijn goeddeels was overdekt met een dikke laag algenschuim, kon op enkele opener stukken worden gezien dat zulk materiaal nog steeds aanspoelde (foto's 2 en 3).

Foto 2: Overzicht vloedlijn Texels strand 14 Mei 2014 (© Jan Andries van Franeker)
Foto 2: Overzicht vloedlijn Texels strand 14 Mei 2014 (© Jan Andries van Franeker)
Foto 3: Detail zeewier en klein zwerfvuil in vloedlijn Texels strand 14 Mei 2014 (© Jan Andries van Franeker)
Foto 3: Detail zeewier en klein zwerfvuil in vloedlijn Texels strand 14 Mei 2014 (© Jan Andries van Franeker)

Een monster werd genomen door over een breedte van 50 cm en lengte van 5 meter van de vloedlijn, alle zeewier, afval en de bovenste zandlaag bij elkaar te schrapen (foto 4). 

Verschillend plastic afval

Veel van het plastic afval was opmerkelijk oud en verweerd en tussen het kleiner spul zat een grote diversiteit aan industrieel plastic granulaat in hoeveelheden die we hier sinds de jaren ’90 eigenlijk niet meer in de vloedlijnen aantreffen. Uiteraard ontbrak het gebruikelijke ‘versere’ zwerfvuil niet, met veel net- en touwwerk en ballonnen. 

Eendenmosselen

Op groter afval werden geregeld eendenmosselen gezien (foto's 5-7). Eendenmossel is eigenlijk een rare naam, want het betreft geen schelp, maar een zogenaamde geleedpotig schaaldier die met een schepnetvormig armpje voedsel uit het water filtert en groeit op in zee drijvend materiaal.

Foto 5: Volgroeide Geplooide Eendenmosselen (Dosima fascicularis) op grotere stukken plastic (© Jan Andries van Franeker)
Foto 5: Volgroeide Geplooide Eendenmosselen (Dosima fascicularis) op grotere stukken plastic (© Jan Andries van Franeker)
Foto 7: Volgroeide Geplooide Eendenmosselen (Dosima fascicularis) op grotere stukken plastic (© Jan Andries van Franeker)
Foto 7: Volgroeide Geplooide Eendenmosselen (Dosima fascicularis) op grotere stukken plastic (© Jan Andries van Franeker)
Foto 6: Volgroeide Geplooide Eendenmosselen (Dosima fascicularis) op grotere stukken plastic (© Jan Andries van Franeker)
Foto 6: Volgroeide Geplooide Eendenmosselen (Dosima fascicularis) op grotere stukken plastic (© Jan Andries van Franeker)
Foto 8: Foto van Geplooide Eendenmosselen in het aquarium (© Fitis, Sytske Dijksen)
Foto 8: Foto van Geplooide Eendenmosselen in het aquarium (© Fitis, Sytske Dijksen)

Om de omvang van deze ongebruikelijke stranding in kaart te brengen werd een e-mailoproep gericht aan het hele netwerk van vrijwilligers uit het stormvogelonderzoek, om ook uit te kijken naar zwerfvuil in combinatie met eendenmosselen. Sytske Dijksen van ECOMARE op Texel reageerde al snel dat het een bijzondere warmwatersoort betrof: de Geplooide Eendenmossel (Dosima fascicularis) (foto 8). 

Op 16 en 17 mei 2014 werden de eendenmosselen ook gemeld vanaf Vlieland (Marchien de Ruiter, Stichting de Noordzee, foto 9) en van de oostelijke wadden door de vogelwachters van Rottumerplaat  (Tim van Nus en Jasper Zoeter; foto 10). Na deze meldingen lijkt de situatie weer ‘normaal’, dat wil zeggen: er spoelt van alles aan, maar zonder de toevoeging van oud klein plastic gruis en geplooide eendenmosselen.

Foto 9: Geplooide Eendenmosselen op het strand van Vlieland (© Marchien de Ruiter, Stichting de Noordzee)
Foto 9: Geplooide Eendenmosselen op het strand van Vlieland (© Marchien de Ruiter, Stichting de Noordzee)
Foto 10: Geplooide eendenmosselen op zwerfplastic Rottumerplaat (let op de Eendenmosselen op Peter Pan’s oor!) (© Tim van Nus - Staatsbosbeheer)
Foto 10: Geplooide eendenmosselen op zwerfplastic Rottumerplaat (let op de Eendenmosselen op Peter Pan’s oor!) (© Tim van Nus - Staatsbosbeheer)

Monsters worden bekeken

Het in de vloedlijn verzamelde monster wordt momenteel nader uitgezocht. Op oude luchtkamers van zeewier, plantenresten en klein afval blijken heel veel jonge exemplaren van de eendenmossel te groeien (foto's 11-12) die alleen maar bij zo’n nader detailonderzoek aan het licht komen. De verzamelde massa bevat zeker honderden industriële plastic pellets en kleine plastic scherven. Ook veel klontjes paraffine en palmvet achtig materiaal en een enkel klontje teer.  

Foto 11: Kleine Geplooide Eendenmosselen op stukjes blaaswier, plantenstengels en piepschuim (© Jan Andries van Franeker)
Foto 11: Kleine Geplooide Eendenmosselen op stukjes blaaswier, plantenstengels en piepschuim (© Jan Andries van Franeker)
Fto 12: Aangroei Geplooide Eendenmosselen op een klein stukje (1.5 cm) piepschuim (© Jan Andries van Franeker)
Fto 12: Aangroei Geplooide Eendenmosselen op een klein stukje (1.5 cm) piepschuim (© Jan Andries van Franeker)

Oorzaak veel afval op de Wadden nog onduidelijk

De omvang van de stranding omvatte dus minimaal de complete Nederlandse Noordzee-waddenkust gedurende enkele dagen in midden mei. Uit omliggende landen zijn geen meldingen binnengekomen, maar de verschillen met de normale strandvuil situatie zijn ook zeker niet makkelijk waarneembaar. De herkomst van de Geplooide Eendenmossel moet waarschijnlijk  worden gezocht in warm water ten zuiden van de Golf van Biskaje.

Naar de echte omvang, achterliggende reden, en herkomst van deze ongebruikelijke stranding kunnen we  vooralsnog alleen maar gissen. Overstromingen of door storm afgeslagen kustsediment uit verre landen, of een losgeslagen deel van de Noord Atlantische draaikolk, het is allemaal mogelijk. Misschien dat nader onderzoek aan het verzamelde monster, inclusief bijvoorbeeld de plantenresten daarin, ons nog verder kunnen helpen voor wat betreft de herkomst.

Wordt vervolgd!