Nieuws

Schone, gezonde en veilige leefomgeving vraagt nú om krachtig beleid

Gepubliceerd op
11 september 2014

Nederland is nog onvoldoende voorbereid op ingrijpende veranderingen in demografie, klimaat, biodiversiteit en de beschikbaarheid van grondstoffen die zich in de komende decennia kunnen openbaren. Dat concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving in de ‘Balans van de Leefomgeving 2014’. Om straks de doelen te kunnen halen, is nú beleid nodig. Dat kan niet zonder transitiepijn. Medewerkers van Wageningen UR hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan het onderdeel wat gaat over biodiversiteit en de baten van de natuur.

De Balans heeft als motto: De toekomst is nu! Daarmee geeft het PBL aan dat voor verschillende langetermijnopgaven nu beleid nodig is om straks de doelen te kunnen halen. Met de huidige inspanningen komt Nederland er niet. 

Beleid voor baten van de natuur

De Balans van de Leefomgeving 2014 gaat in op de thema’s Wonen, Energie, Voedsel en landbouw, Mobiliteit, Water (kwaliteit en veiligheid) en het nieuwe beleidsconcept Natuurlijk Kapitaal. Uit de Balans blijkt onder meer dat het aanbod van enkele ecosysteemdiensten die het natuurlijk kapitaal in Nederland levert de afgelopen jaren afneemt. Dit geldt voor de voorziening van drinkwater, gebruik van niet-drinkwater in bijvoorbeeld landbouw en industrie, bodemvruchtbaarheid, koolstofvastlegging en plaagonderdrukking. In de Balans wordt een graadmeter voor goederen en diensten uit ecosystemen gepresenteerd. Deze graadmeter kan het kabinet helpen om de Nederlandse ecosysteemdiensten in kaart te brengen en ze een volwaardige plaats te geven in de afwegingen van overheden en bedrijven.

Natuurbeleid werpt vruchten af

Het tot nu toe uitgevoerde natuurbeleid begint vruchten af te werpen. Planten en dieren profiteren van het herstel, het beheer en de ontwikkeling van de natuur. Het aantal planten en dieren op de Rode Lijsten van bedreigde soorten neemt af, evenals de mate waarin zij worden bedreigd. De staat van instandhouding van veel soorten en habitats is echter nog onvoldoende om de doelstellingen van de Vogel- en Habitatrichtlijn te kunnen realiseren. Ook als de plannen voor het Natuurnetwerk Nederland in 2027 zijn gerealiseerd, zal het niet lukken deze doelstellingen volledig te halen.

Transitiepijn is onvermijdelijk

Het is nu zaak snel te komen tot een coherente strategie om de benodigde en door beleid en politiek gewenste systeemveranderingen door te voeren. Zo’n transitie kost tijd, maar doet ook pijn. In bepaalde gevallen moeten bestaande structuren worden aangepast nog voordat hun economische levensduur is verstreken. Woningen, winkels of kantoren die onverkoopbaar blijven, varkens- of pluimveestallen die voor natuurverlies zorgen doordat ze op een ongunstige plek staan, kolencentrales die niet meer passen in een CO2-arm energiesysteem, windmolens in het landschap: allemaal vormen van onvermijdelijke transitiepijn.