Toename CO2 heeft groei tropische bomen niet gestimuleerd

Nieuws

Toename CO2 heeft groei tropische bomen niet gestimuleerd

Gepubliceerd op
15 december 2014

Sinds 1850, het begin van de industriële revolutie, is het CO2-gehalte in de atmosfeer met zo’n 40 procent toegenomen. Maar in tegenstelling tot de verwachtingen is de groei van tropische bomen hierdoor niet toegenomen. De voorspelling dat tropische bossen zullen helpen om klimaatverandering te remmen lijkt dan ook te optimistisch. Dat blijkt uit onderzoek van Wageningen University uitgevoerd in samenwerking met de Universiteit Utrecht dat vandaag is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Geoscience.

Foto: Twee grote bomen met verstengelde kruinen in het onderzoeksgebied in Cameroon (nabij Korup National Park). Soorten: kleine boom links Anthrocaryon klaineana, groter boom rechts Khaya anthoteca (Afrikaanse Mahonie). (© Peter Groenendijk)

Woudreus in het onderzoeksgebied in Thailand (Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuary). Soort: Tetrameles nudiflora. © Peter Groenendijk
Woudreus in het onderzoeksgebied in Thailand (Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuary). Soort: Tetrameles nudiflora. © Peter Groenendijk

“We weten uit experimenten dat CO2 de groei van bomen kan aanjagen via veranderingen in de bladeren,” zegt hoofdauteur Peter van der Sleen van de leerstoelgroep Bosecologie en Bosbeheer. “Om deze veranderingen te meten in tropische regenwouden hebben we stabiele koolstofisotopen in het hout van bomen in Bolivia, Kameroen en Thailand geanalyseerd. Dat werk is gedaan in samenwerking met Thijs Pons van de leerstoelgroep Ecofysiologie van Planten van Universiteit Utrecht. De verhouding tussen verschillende koolstofisotopen kan gebruikt worden om waterstress te bepalen. We vonden dat de bomen gemiddeld genomen een lagere waterstress hebben dan 50, 100 of 150 jaar geleden. De grote vraag was of deze verbetering in de watervoorziening ook heeft geleid tot een toename van de boomgroei.”

Geen toename boomgroei

Zonsondergang boven het kronendak in de Amazone.  © Peter van der Sleen
Zonsondergang boven het kronendak in de Amazone. © Peter van der Sleen

Met behulp van jaarringen is het mogelijk om de gehele periode waarover CO2-gehaltes in de atmosfeer zijn toegenomen te onderzoeken. Van steeds meer tropische boomsoorten is bekend dat ze jaarlijkse ringen vormen: dat levert een schat aan informatie op over groei, fysiologie en het milieu van de bomen. “Dat archief beginnen we nu langzamerhand te ontsluiten,” zegt co-auteur en onderzoekleider Pieter Zuidema. De analyse van groeiringen in het hout van de onderzochte bomen laat weinig ruimte voor twijfel. ”In geen van de onderzochte bossen hebben we bewijs gevonden voor een toename van de boomgroei over de laatste 150 jaar. En dat is bijzonder, want tot op heden werd er altijd van uitgegaan dat bomen harder groeien als er meer CO2 in de lucht zit.”

Coverstory Nature Geoscience

Het zagen van een schijf van de stam van een commercieel gekapte boom in onderzoeksgebied in Cameroon (nabij Korup National Park). Soort: Terminalia ivorensis © Peter Groenendijk
Het zagen van een schijf van de stam van een commercieel gekapte boom in onderzoeksgebied in Cameroon (nabij Korup National Park). Soort: Terminalia ivorensis © Peter Groenendijk

Hoe bijzonder dit onderzoek is blijkt uit het feit dat Nature Geoscience het als coverstory gaat brengen in het januari-nummer. Peter van der Sleen: “Onze resultaten zijn belangrijk voor de voorspellingen van het IPCC, die de basis vormen voor internationaal klimaatbeleid. Bijna alle modellen gaan tot nu toe uit van een stimulerend effect van CO2 op boomgroei in de tropen. Tropische bossen kunnen daardoor fungeren als ‘sinks’ voor koolstof. Ze vangen als het ware een deel van extra CO2 af. Onze studie laat zien dat dit waarschijnlijk te optimistisch is.” Pieter Zuidema voegt daar nog het volgende aan toe: “Maar dat wil niet zeggen dat tropische bossen nu opeens minder belangrijk zijn voor de wereldwijde koolstofcyclus. Deze bossen bevatten enorme hoeveelheden koolstof en ontbossing zorgt voor grote CO2-uitstoot. Onze studie laat alleen zien dat in bestaande bossen de voorspelde extra groei door CO2-toename afwezig blijkt te zijn.”