tularemie hazenpest cvi

Nieuws

Update tularemie (hazenpest)

Gepubliceerd op
21 juli 2015

Gelderland is de zesde provincie waar sinds de start in 2011 van het systematisch onderzoeken van alle hazen op hazenpest (tularemie), deze ziekte bij hazen is vastgesteld.
Daarnaast is in Groningen de ziekte bij twee mensen vastgesteld, hetgeen het aantal provincies met hazenpest op zeven brengt.

Hazen

In de meeste provincies betreft het slechts een enkele haas die positief testte, behalve in midden-Friesland. In de wijde omgeving van Akkrum is de ziekte sinds begin 2015 intussen bij elf hazen vastgesteld. Daarnaast is dit jaar nog een haas uit Zuid-Friesland, een haas uit Oost-Overijssel en nu dus ook een haas uit Oost-Gelderland positief voor hazenpest bevonden. Op onderstaande kaart staan de gevallen van hazenpest in Nederland sinds 2011 weergegeven.

kaart tularemie_juli2015_v2.jpg

Symptomen haas

Van tularemie verdachte hazen zijn opvallend zwak en apathisch. Ze hebben een schommelende gang en hebben hun natuurlijke schuwheid verloren. De hazen zijn met de handen te vangen. Let op: deze symptomen kunnen ook duiden op een andere ziekte. In het veld is niets te doen tegen deze uitbraken van hazenpest. 

Mensen

Hazenpest is een besmettelijke ziekte voor mensen. Besmettingen komen in Nederland zeer sporadisch voor. In Zeeland heeft een persoon die, een besmette haas had ontweid, de ziekte tularemie gekregen. Ook in Groningen hebben twee personen de ziekte tularemie opgelopen na het ontweiden en slachten van een dood gevonden haas. Deze haas was echter niet meer voorhanden en kon dus niet meer onderzocht worden. Naast de drie personen die door contact met hazen ziek zijn geworden, heeft in de zomer van 2013 een persoon in Limburg tularemie gekregen. Waarschijnlijk is de infectie opgelopen via een insectenbeet. Voor specifieke vragen over tularemie bij de mens kunt u informatie vinden op website van het RIVM.

Besmettingsrouten mens

De bacterie, die onder anderen bij hazen en knaagdieren voorkomt, is van dier op mens overdraagbaar, maar niet van mens op mens.
De meest voorkomende manieren van besmetting zijn:

  • Via de huid, via een (soms onzichtbare) wond bij direct contact met een besmet dier;
  • Via de huid, via een insectenbeet;
  • Door het eten van niet goed doorbakken besmet vlees. Deze bacterie wordt bij 60 °C gedood.

Symptomen mens

Wanneer de besmetting via een (soms onzichtbare) wond plaatsvindt, ontstaat binnen enkele dagen een zweer ter plaatse van de wond en/of een ontsteking van de regionale lymfeklieren. De ontsteking uit zich in bijvoorbeeld zwelling van de arm en/of opgezette lymfeklieren in de oksel of lies aan de zijde van respectievelijk de aangedane arm of been. De ziekte gaat gepaard met koorts en griepachtige verschijnselen. Tularemie is in principe met antibiotica goed te behandelen, mits de juiste middelen worden ingezet. 

Voorzorgsmaatregelen

Mensen moeten in buitengebieden goede insectenwerende middelen gebruiken of insectenwerende kleding dragen. Bij contact met dode dieren moeten altijd handschoenen gedragen worden. Een goede wondhygiëne; de wond moet zorgvuldig gedesinfecteerd worden en schaaf- en snijwondjes moeten zorgvuldig verbonden worden.  

Honden en katten

Dood gevonden hazen worden soms door honden en katten opgepakt en af en toe door hen ook aangevreten. Honden zijn veel minder gevoelig voor de hazenpest-bacterie. Als ze worden besmet, zijn de ziekteverschijnselen meestal mild. Symptomen bij de hond zijn een verminderde eetlust gedurende een paar dagen; ze hebben eventueel koorts en zijn minder fit. In Nederland is één geval bekend waarbij een hond (lichte) ziekteverschijnselen vertoonde na het oplikken van bloed van een besmette haas. Als een hond ziekteverschijnselen vertoont na contact met een dode, zieke haas, neem dan contact op met de dierenarts. Een dierenarts kan eventueel het bloed laten onderzoeken bij CVI te Lelystad.

Katten kunnen ook besmet raken met Francisella tularensis, de bacterie de tularemie veroorzaakt. Symptomen die bij besmette katten kunnen optreden zijn verminderde eetlust, gewichtsverlies en braken. 

Meld dode hazen

Treft u in Nederland (meerdere) dode hazen (of andere dieren) in het veld aan, meld dit op www.dwhc.nl. In overleg kan worden besloten tot onderzoek van de aangetroffen dieren.