Nieuws

Veterinair epidemioloog te gast bij Poolstation Spitsbergen

Gepubliceerd op
12 juli 2018

Armin Elbers van Wageningen Bioveterinary Research is van 9 juli tot 9 augustus 2018 te gast bij het Nederlands Poolstation. Dit bevindt zich op het eiland Spitsbergen, circa 565 km ten noorden van Noorwegen. De veterinair epidemioloog gaat helpen bij onderzoeken, zoals brandganzen tellen en pootringen aflezen. Daarnaast verricht hij zelf oriënterend onderzoek naar de knut, een soort mug. Volg zijn belevenissen via deze blog!

Vang de stern (19 juli)

Er moet een specifieke stern (zeevogel) gevangen worden die sinds 2016 een geo-locater aan de pootring heeft. De stern vormt onderdeel van een paar dat een nest heeft gemaakt op de grond. Er is kans dat de vogels ten prooi vallen aan een ronddwalende vos. Daarom is het belangrijk om de geo-locater uit te lezen.

Na het ontbijt wordt een netval gezet bij het nest. Vanaf de val loopt een koord van circa 15 meter naar de vogeltent waar Armin verscholen zit. Op deze ijskoude dag is er een flinke portie geduld nodig, maar aan het einde van de middag vindt er gelukkig een succesvolle vangst plaats. Met de geo-locater is goed de pendel te zien die deze stern van noord- naar zuidpool heeft gemaakt!

20180719_121455.jpg

Flora op Spitsbergen in beeld (18 juli)

Onderzoekers Nadia en Eefje brengen de flora op Spitsbergen in kaart. De poging vorig jaar met een camera onder een drone mislukte, want de aansturing van de drone interfereerde met frequenties van GPS. Nu proberen ze de onderzoekscamera met twee Helium-gevulde ballonen in de lucht te krijgen aan een lijn. Armin is aanwezig om de dames tijdens het onderzoek te beschermen tegen eventuele ijsberen. Het weer is deze dag uitstekend en er zijn goede opnames gemaakt door met de ballon langs een pad uitgezet met GPS te lopen.

20180718_085456.jpg

Poolvos spotten tijdens de grasmeting (17 juli)

Samen met student Marlon meet Armin graslengte van 12 perceeltjes die wel of niet begraasd zijn. Op elk perceel is rond een grasgroepje een gekleurd plastic hulsje geplaatst, zodat je door de tijd heen dezelfde sprieten meet. Onderweg komen ze een poolvos tegen die de omgeving afstruint op eieren en vogeljongen.

20180717_090056.jpg

Insecten uit rendieruitwerpselen (16 juli)

Vandaag werkt Armin aan zijn eigen onderzoek(je); een experiment om insecten te kweken uit rendieruitwerpselen. Rendieren zijn al tientallen jaren aanwezig op Spitsbergen. Ze kunnen een goede gastheer zijn voor bloedzuigende insecten, zoals de knut. De uitwerpselen verzamelt Armin rondom het dorp. Vervolgens doet hij ze, inclusief stukje ondergrond (veelal mos), in een bak met een plastic zak als ondergrond. Deze zogeheten ‘breeding dome’ wordt bij huiskamertemperatuur in een overdekte ruimte gezet. De hogere temperatuur versnelt de ontwikkeling van larf naar insect.

20180711_091353.jpg

114 ganzen tellen en grazende rendieren (15 juli)

Ganzen tellen en pootringen uitlezen is deze dag best een uitdaging, want ze bevinden zich nu buiten de grens van het dorp. Uiteindelijk lukt het om met een 60x vergroting van de veldtelescoop 43 pootringen te lezen van in totaal 114 ganzen. De gegevens worden toegevoegd aan de reeksen die in de afgelopen tientallen jaren zijn verzameld. Zo ontstaat er over een uniek lange periode een beeld over de dynamiek van deze ganzenpopulatie.

Bij terugkomst in het dorp wordt het gezelschap bij het Poolstation verrast door twee rendieren die tussen de huisjes door sprinten en dan op 10 meter afstand onverstoorbaar verder gaan met grazen.
Bij terugkomst in het dorp wordt het gezelschap bij het Poolstation verrast door twee rendieren die tussen de huisjes door sprinten en dan op 10 meter afstand onverstoorbaar verder gaan met grazen.

CO2 productie van land en uitstapje sternenparadijs (13 juli)

Links Armin, rechts Matteo
Links Armin, rechts Matteo

Op deze bitterkoude dag helpt Armin student Matteo bij een veldexperiment. Hij onderzoekt het verschil in CO2 productie van een aantal stukjes land die wel of niet zijn begraasd door ganzen. Ook meten ze de bodemtemperatuur en de vochtigheid van de bodem. ’s Avonds volgt een uitstapje naan het eiland Blomstrandhavoya, op 25 minuten varen van Ny Alesund. Het eiland bevat ijzeren restanten van een oude marmermijn én een grote sternenkolonie. Deze succesvolle kolonie broedt op twee kleine eilandjes in een meertje op het eiland. Ze hebben daar een veilige broedplaats, onbereikbaar voor vossen.

Brandganzen tellen en ringen lezen (11 juli)

Armin bezoekt het eiland Stormholmen om brandganzen te tellen en ringen aan de poten te lezen. Op dit eiland zijn in het verleden vaker ijsberen gezien, dus er gingen ook twee geweren en drie flare guns mee. Met de Zodiac opblaasboot met buitenboordmotor vertrekt het gezelschap tussen de ijsbergen door naar het eiland. Daar bevinden zich ook twee rendieren die vanuit Ny Alesund zijn overgezwommen voor het lekkere gras.

Als kers op de taart zien de onderzoekers later die dag nog Beluga´s, een soort walvis, in de baai nabij het Poolstation.

Met de boot naar Stormholmen om brandganzen te tellen en ringen te lezen.
Met de boot naar Stormholmen om brandganzen te tellen en ringen te lezen.

Stap 1: training ijsbeer afschrikken (10 juli)

Eén van de eerste dingen die onderzoekers zoals Armin in Spitsbergen doen is de cursus `Polar bear and weapon-for-protection´ volgen. Dit is nodig voordat onderzoekers het veld ingaan.

De laatste jaren zijn er zeer regelmatig ijsberen rond en in het onderzoekdorp gesignaleerd. Dit heeft te maken met het verlies van zee-ijs als gevolg van klimaatsverandering. Normaal jaagt de ijsbeer op zeehonden en robben op het zee-ijs, maar omdat het zee-ijs tegenwoordig al snel verdwijnt, kan de ijsbeer niet meer zijn normale jaaggewoonten uitvoeren. Hij is daarom op zoek naar ander voedsel, dat tegenwoordig o.a. bestaat uit broedende vogels en hun eieren.

In het uiterste geval kan het zijn dat je als onderzoeker een geweer moet gebruiken.
In het uiterste geval kan het zijn dat je als onderzoeker een geweer moet gebruiken.

In de cursus leren onderzoekers over het gedrag van de ijsbeer en het gebruik van middelen om hem weg te jagen. Zoals afschrikken met geluid, je zo groot mogelijk maken, het gebruik van een flare-gun die een patroon afschiet dat met veel lawaai ontploft. En in laatst instantie ook het gebruik van een geweer, als de ijsbeer op je af blijft komen. Dit kan in uiterste gevallen nodig zijn, want een ijsbeer kan in 10-12 seconden namelijk een snelheid van 40 km/uur bereiken.