Nieuws

Voedingsinterventies verbeteren de immuuncompetentie van landbouwhuisdieren

Gepubliceerd op
8 december 2014

Pre- and probiotica, functionele componenten uit planten, antimicrobiële eiwitten, gespraydroogd bloedplasma en omega-3 vetzuren zijn perspectiefvolle voedingsinterventies voor het verbeteren van de immuuncompetentie van landbouwhuisdieren. Dit blijkt uit een literatuurstudie, die is uitgevoerd in het kader van het Feed4Foodure onderzoeksprogramma “Voeding, Darmgezondheid en Immuniteit”. Dit programma heeft als doelstelling om bij te dragen aan vermindering van het antibioticumgebruik van landbouwhuisdieren door middel van verbetering van de gezondheidsstatus en de weerstand tegen ziekten.

Immuuncompetentie

Infectieuze ziekten hebben een sterk remmend effect op dierwelzijn en een efficiënt gebruik van voedingsstoffen en verhogen daardoor de ecologische voetafdruk van de dierlijke productie. Voeding kan bijdragen aan het verminderen van de incidentie van ziekten door de immuuncompetentie te verbeteren. Immuuncompetentie wordt gedefinieerd als het vermogen van het immuunsysteem om op adequate wijze te reageren op een antigene stimulus. Dit houdt in dat er een goede balans is tussen tolerantie en ontsteking. De literatuurstudie is gepubliceerd door Wageningen UR Livestock Research en bevat een overzicht van de effecten van nutritionele interventies in the maternale, neonatale en post-neonatale fase op de ontwikkeling van het innate en verworven immuun systeem van met name varkens en pluimvee. Het rapport ‘Nutritional intervention in animals: benchmarking of strategies, monitoring biomarkers and immune competence’  beschrijft tevens mogelijke humane en diermodellen en andere beschikbare technieken die toegepast kunnen worden voor het testen van de immuuncompetentie. Tevens geeft het rapport inzicht in de onderlinge interactie tussen het immuunsysteem van het maagdarmkanaal en van de luchtwegen.

Feed4Foodure

Feed4Foodure is een publiek-private samenwerking tussen het Ministerie van Economische zaken, een consortium van verschillende bedrijven binnen de dierlijke productieketen en Wageningen UR Livestock Research. Feed4Foodure heeft als doel bij te dragen aan een duurzame en gezonde veehouderij in Nederland, waarbij tegelijkertijd gewerkt wordt aan versterking van onze concurrentiepositie op de wereldmarkt. In het huidige onderzoeksproject werkten wetenschappers van Wageningen UR Livestock Research, Wageningen University en de Universiteit van Utrecht samen met vertegenwoordigers van de verschillende bedrijfslevenpartners: Agrifirm, ForFarmers, Nutreco, De Heus, Denkavit, and Darling Ingredients International.

Voedingsinterventies in het maternale stadium

Een algemene opmerking, die geldt voor alle stadia, is dat nutritionele tekorten van met name aminozuren, mineralen en vitaminen voorkomen dienen te worden om het immuunsysteem goed te kunnen laten functioneren.

Transgenerationele effecten van maternale voedingsinterventies op verbetering van darmgezondheid en immuun competentie zijn aangetoond bij zowel zoogdieren (muizen, ratten, varkens en mensen) als bij pluimvee. Transgenerationele effecten zijn aangetoond voor vetzuren, zeewierextracten, pre- en probiotica en vitaminen en mineralen. Het werkingsmechanisme van de diverse voedingsinterventies is divers. Ze kunnen effect hebben op de samenstelling van de microbiota, het aantal of de activiteit van specifieke immuun cellen, de darmmorfologie en de expressie van genen die betrokken zijn bij de immuunrespons. Het toevoegen van zeewierextract, Saccharomyces cerevisiae, zink of β-caroteen aan maternale voeders resulteert in verbeterde dierprestaties of een lagere incidentie van diarree bij de nakomelingen. Het toevoegen van omega-3 vetzuren aan maternaal voer beïnvloedt diverse aspecten van de immuun competentie van de nakomelingen. Daarom lijkt sturing van het vetzuurprofiel van maternaal voer een veelbelovende interventie voor het verbeteren van de immuun competentie van het nageslacht.

Voedingsinterventies in the neonatale fase

De meest veelvoorkomende voedingsinterventies, die onderzocht zijn in de neonatale fase, zijn pre- en probiotica en meervoudig onverzadigde vetzuren. Uit onderzoek dat is uitgevoerd in de neonatale fase van varkens komen prebiotica en gesproeidroogd bloedplasma naar voren als potentiële kandidaten voor verdere studie. Bij neonataal pluimvee zijn er duidelijke aanwijzingen dat het verstrekken van een tarwe/soja voer, het toevoegen van methionine en cysteine boven de behoefte voor maximale groei en het verstrekken van extra vitamine E plus selenium de immuuncompetentie verbetert. Uit humane studies blijkt dat een tekort aan vitaminen en mineralen de immuuncompetentie vermindert.

Voedingsinterventies in de post-neonatale fase

Onderzoek in de post-neonatale fase laat zien dat toevoeging van glutamine aan het voer de darmintegriteit verbetert en zorgt voor meer immuuncompetentie bevorderende cellen in het bloed. Kruiden of functionele plantencomponenten, zoals o.a. zwarte komijn, chitosan of quercitine, bevorderen de darmintegriteit, lokale of systemische immuun responsen, de samenstelling van de bacteriepopulatie in de darm en de dierprestaties. In vergelijking met verteerbaar zetmeel heeft natief zetmeel een aantoonbaar positief effect op de immunologische processen in de dikke darm van varkens, terwijl ook de samenstelling van de bacteriepopulatie in de darm gunstig beïnvloed werd. Ook sommige probiotica zijn in staat om de immuuncompetentie positief te beïnvloeden. Antimicrobiële eiwitten, zoals buforin II en lysozyme verbeteren de dierprestaties en de darmintegriteit en verminderen de fecale uitscheiding van clostridia, E. coli en coliformen.