Nieuws

Voedselprijzenmonitor maakt ontwikkeling ketenprijzen transparant

Gepubliceerd op
10 maart 2014

In opdracht van het ministerie van Economische Zaken geeft LEI Wageningen UR vanaf vandaag via www.agrimatie.nl inzicht in de prijsontwikkeling van voedselproducten door de keten heen; dus van boer tot consument. De monitor is mede gebaseerd op prijsinformatie van het CBS. De volgende ketens worden onderscheiden: tarweproducten, aardappelproducten, zuivel, eieren, pluimvee-, varkens- en rundvlees. Voor groente en fruit worden vooralsnog alleen consumentenprijzen weergegeven. De monitor signaleert en verklaart overeenkomsten en verschillen in prijsontwikkeling op drie niveaus: grondstof, verwerking en consumptie.

Brood

Uit de monitor blijkt dat de sterke schommelingen van de graanprijs beperkt invloed hebben op de prijs van brood. Dit komt omdat producenten van brood en broodproducten prijsrisco’s en grondstofvoorzieningen afdekken via contracten. De graanprijzen op de wereldmarkt zijn de afgelopen jaren gestegen als gevolg van misoogsten, toegenomen vraag uit het verre oosten en het toenemende gebruik van graan als biobrandstof. De tarwe die de Nederlandse boer produceert wordt met name gebruikt in veevoer, de tarwe gebruikt voor het bakken van brood wordt voor 80% geïmporteerd.

Aardappelen

De prijzen van aardappelen die boeren ontvangen zijn in de tweede helft van 2013 fors gedaald doordat de vraag achterbleef bij het aanbod. De prijsindex van aardappelproducten bleef stabiel. De verwerkers kopen grotendeels op contractbasis, waardoor ze relatief stabiele prijzen kunnen hanteren. De consumentenprijzen daarentegen volgen de ontwikkelingen op de vrije aardappelmarkt.

Zuivel

De EU heeft de prijsondersteuning van zuivel sinds 2007 verminderd, waardoor de Europese melkprijs sterker afhankelijk is van vraag en aanbod in andere landen. Voor de agrarische ondernemers zijn de opbrengstprijzen eind 2013 naar een recordhoogte gestegen door prijsstijgingen van kaas, boter en melkpoeder op de wereldmarkt. De gemiddelde prijsindex voor de consument is amper gestegen; eind 2013 drie procentpunten hoger dan eind 2012.

Eieren

In 2013 was er een groot aanbod scharreleieren in Nederland en Duitsland. Dit betekent een lage prijsindex voor de leghennenhouder; het merendeel van de leghennenhouders werkt met een vrije marktprijs. Ook voor de producenten, met name de pakstations die tafeleieren leveren aan supermarkten, was er een dalende tendens van de prijzen gedurende heel 2013. De consument merkte pas aan het eind van het jaar iets van deze prijsdaling.

Vlees

De prijzen van vleeskuikens en de verkoopprijzen van kipproducten zijn sterk met elkaar verbonden. Het effect op de consumentenprijs is beperkt. Door het grotere aanbod zijn de prijzen van vleeskuikens aan het eind van 2013 fors gedaald. Ook de prijs van verwerkte producten is de laatste maanden van 2013 gedaald. De consumentenprijs van kipproducten is in het hele jaar 2013 licht gestegen.

De prijsindex van de varkensvleesketen is afhankelijk van het seizoen. De prijs van het totale pakket varkensvlees dat in de supermarkt wordt verkocht is stabiel. Dat geldt niet voor de prijzen die boeren voor de afgeleverde varkens ontvangen.

De ketenprijzen van slachtrunderen volgen elkaar slechts in beperkte mate. De prijsontwikkeling van rundvlees weerspiegelt de internationale marktsituatie. Nederland is net als de gehele EU, netto importerend in rundvlees. Lage voorraden en een toenemende vraag uit groeiende markten, met name China, hebben een opwaartse prijsdruk op de wereldmarkt.

De monitor wordt maandelijks bijgewerkt en tweemaandelijks van een nieuwe toelichting voorzien. Deze informatie is te vinden op agrimatie.nl.