Project

Lessen uit 25 jaar stadsecologie

Stadsecologie is een vakdiscipline die zich in de laatste 25 jaar heeft ontwikkeld. Bestudeert een ecoloog natuurlijke ecosystemen, de stadsecoloog richt zich op door de mens gedomineerde ecosystemen, van dorp tot metropool. De stadsecoloog wil dat de stad ecologisch duurzaam functioneert als een ‘Ecopolis’. Dat wil zeggen de invoer van materialen, energie en water beperken, zoveel mogelijk hergebruiken en afval voorkomen. Momenteel heet dat de gesloten stad: circular cities. Een stadsecoloog wil dat het aangenaam is voor mens en dier en betrekt de menselijke actoren bij deze processen.

Veel gemeenten kennen een groenblauwe ecologische stedelijke structuur met duidelijke spelregels, zoals compensatie- en ontsnipperingsplicht of verplicht natuurinclusief ontwikkelen. Om barrières voor dieren op te lossen worden faunapassages toegepast, zoals looprichels onder bruggen, tunneltjes onder de weg of bruggen bovenlangs. Op die manier kunnen diersoorten elkaar ‘vinden’ en wordt uitsterven van soorten voorkomen. Ook spelen deze structuren een rol bij het passeren van soorten als gevolg van de klimaatveranderingen.

Natuurlijk groen vraagt om een ecologisch beheer; continuïteit en maatwerk zijn daarbij cruciaal. Ook daar spelen stadsecologen een belangrijke rol. Na de komst van de Flora- en faunawet in 2002 wordt er veel aandacht besteed aan de inventarisatie van soorten. Daarmee is biodiversiteit in relatie tot duurzaamheid  opgepakt. 

Groen, water en natuur zijn van betekenis voor gezondheid en welbevinden, een aangenaam leefklimaat, sociale ontmoetingen, sport en recreatie, natuurbeleving en milieubesef. Er is een directe relatie tussen ‘groen’ en de waarde van woningen of een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven. Stadsecologie speelt in op de verankering van deze relaties in het gemeentelijk beleid.

Bestaat de ecologische stad?

Lessen uit 25 jaar stadsecologie: een evaluatie (Ans Hendrikse en Johan G. Vos, 2016)

Het begrip stadsecologie werd breed omarmd in 1989 bij de oprichting van het Nederlands Platform voor Stedelijke Ecologie. Diverse gemeenten ontwikkelden sindsdien beleid voor een ecologisch duurzame stad. Maar de wereld verandert. We zien nieuwe ontwikkelingen, zoals terugtredende overheden en een stroom van bewonersinitiatieven. Er is ook toenemende onrust over de gevolgen van klimaatverandering voor de leefbaarheid. Twee oud stadsecologen, Ans Hendrikse en Johan Vos, stelden zich de vraag of 25 jaar werken aan stadsecologie de maatschappij verder heeft geholpen en of de nieuwe ontwikkelingen nog bij het gedachtegoed van de ecologische stad passen. Dat onderzochten ze in 2015. Achttien steden zijn ondervraagd en vierentwintig deskundigen betrokken bij de discussie. Hoewel het een momentopname is, gebaseerd op informatie van slechts een beperkt aantal geselecteerde betrokkenen, geeft het rapport een goede impressie van een kwart eeuw stadsecologie en kansen voor de toekomst.

Het rapport is te downloaden als e-book. Samenvatting rapport.

Werkgroep Stedelijke Ecologie

Op 11 oktober 2000, is onder de vlag van de Werkgemeenschap Landschapsecologisch Onderzoek, de werkgroep Stadsecologie opgericht. Gezien de sterke verstedelijking van Nederland vervaagt het contrast tussen stad en land. Natuur in en om de stad wordt daardoor steeds belangrijker. Dit manifesteert zich inmiddels in tal van beleidsvelden, zoals het grote stedenbeleid, het ruimtelijke beleid en het natuurbeleid. Onder veel landschapsecologen groeit de belangstelling voor de ecologie van stadslandschappen.

Doelstelling

De werkgroep wil kennis opbouwen en verspreiden over natuur in stedelijke gebieden, daarbij rekening houdend met de maatschappelijke context van stadsnatuur (verstedelijking, recreatie, omgevingskwaliteit). Dit doel wordt bereikt door jaarlijks een of meer themabijeenkomsten te organiseren voor en door personen uit het werkveld. Daarnaast beschikt de WSE over een digitale discussiegroep waar gedachten, vragen en documenten met elkaar uitgewisseld worden. De werkgroep wil hiermee dè intermediair zijn op het beleidsveld ecologie, flora en fauna in de stad.

Lidmaatschap

De WSE beschikt over een besloten groep op het ROM-netwerk (alleen toegankelijk voor leden). Inmiddels heeft de werkgroep meer dan 100 leden. Het lidmaatschap van de WSE staat open voor (stads)ecologen en andere ‘groene’ medewerkers, werkzaam bij zowel de overheid als particuliere bureaus. Aan het lidmaatschap zijn geen kosten verbonden, soms wordt voor een themabijeenkomst een bijdrage gevraagd.

Contact

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de voorzitter van de werkgroep:

Diny Tubbing
tel. 015-2197815
e-mail: dtubbing@delft.nl