Project

Achtergrondbelasting HHNK

De Kaderrichtlijn Water (2000/60/EC; KRW) heeft als belangrijkste doel de kwaliteit van watersystemen te beschermen en waar nodig te verbeteren. De ecologische doelstellingen worden door de waterbeheerders zelf afgeleid. Het is van belang dat de bijbehorende nutriëntennormen goed onderbouwd zijn.

In de helft van de regionale wateren in Nederland blijven nutriënten een beperkende factor om KRW-doelen te bereiken. Ook in het beheergebied van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) zijn de stikstof- en fosforconcentraties in het oppervlaktewater te hoog om aan de huidige landelijke doelstellingen van de KRW te kunnen voldoen. Als gevolg daarvan zijn grote inspanningen voorzien voor het terugdringen van de belasting van het oppervlaktewater met stikstof en fosfor.  

Is een groot gedeelte van de nutriëntenbelasting misschien natuurlijk?

Een belangrijke vraag omdat de KRW de mogelijkheid geeft om achtergrondbelasting van nutriënten in de doelen te verrekenen.

Onderzoekstraject

In 2010 heeft Alterra Wageningen UR, gezamenlijk met het Hoogheemraadschap een onderzoekstraject/methodiek ontwikkeld om de achtergrondbelasting van waterlichamen met stikstof en fosfor in beeld te brengen. Op basis van modelberekeningen, metingen en bestaande emissiedata zijn water- en nutriëntenbalans opgesteld en zijn theoretische achtergrondconcentraties afgeleid. Gestart is met een pilotstudie voor de Wieringermeer (pilotfase), waarna de methodiek verder is ontwikkeld en toegepast voor 42 deelgebieden.  

In het onderzoek wordt de theoretische achtergrondconcentratie gedefinieerd als de ‘theoretische afgeleide stikstof- en fosforconcentratie in het oppervlaktewater die verwacht kan worden indien er alleen sprake is van natuurlijke nutriëntenbronnen en de bijdrage van antropogene bronnen buiten beschouwing wordt gelaten’.

Resultaten

De resultaten van de afzonderlijke deelgebieden zijn vastgelegd in 42 achtergrondrapporten en als pdf-document op internet beschikbaar. Daarnaast is er een hoofrapport verschenen waarin de resultaten van de 42 deelgebieden in samenhang zijn beschreven.

Publicaties

  1. Pilotstudie: Alterra rapport 2199: Achtergrondbelasting van waterlichamen met stikstof en fosfor in het beheergebied van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, deel 1. Wieringermeer, Van Boekel en Massop, 2011.
  2. Notitie Nutriëntenwerkgroep Rijn-West: Nutriëntenbelasting oppervlaktewater; herkomst en bijdrage landelijke gebied, Schipper et al., 2012.
  3. Alterra rapport 2328: Bronnen van diffuse nutriëntenbelasting van het oppervlaktewater; Evaluatie Meststoffenwet 2012, Groenendijk et al., 2012.
  4. Alterra-rapporten 2475-1 t/m 42: Achtergrondconcentraties in het oppervlaktewater: deelrapport 1 tot 42; analyse achtergrondconcentraties voor stikstof en fosfor op basis van water- en stofbalansen voor de 42 deelgebieden. Van Boekel et al., 2014/2015 (voorbeeld van de Beemster).
  5. Alterra-rapport 2475: Achtergrondconcentraties in het oppervlaktewater van HHNK: Hoofdrapport: analyse achtergrondconcentraties voor stikstof en fosfor op basis van water- en nutriëntenbalansen voor het beheergebied van HHNK. Van Boekel et al., 2015.
  6. Artikel H20: Nutriënten: bronnenanalyse en afleiding van achtergrondconcentraties als basis voor het bijstellen van KRW-doelen. Peter Schipper en Erwin van Boekel (WUR-Alterra), Gert van Ee en Jeroen Hermans (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier).